بیماری گال یا جرب

                                         

                                                      

شرح بیماری گال

گال یک بیماری مسری پوستی است که عامل آن انگل کوچکی است از شاخه بند پایان بنام "سارکوپت اسکابیه". سارکوپت اسکابیه ماده که با چشم معمولی دیده نمی شود ، تونل هائی داخل پوست ایجاد می کند و داخل این تونل ها تخمگذاری می نماید،پس از چند  روز ، نوزاد از داخل تخم بیرون می آید و پس از طی مراحلی به سارکوپت بالغ تبدیل می شود.این بیماری در اثر تماس نزدیک با فرد آلوده و استفاده از لباس ،رختخواب و حوله حمام مشترک نیز می تواند باعث انتقال بیماری گردد.

 

علائم بیماری

پیدایش دانه های کوچک سرخ رنگ در نقاطی مانند لای انگشتان، اندام تناسلی و بیضه ها ، شکم ، زیر بغل،کشاله ران و در آلودگی های شدید بازوها و پشت و در بچه های کوچک ساق پا . کف پا، همراه با خارش بسیار شدید علائم اولیه بیماری گال است .خارش در زمانهایی که بدن گرم می شود مثل شب ها هنگام استراحت در رختخواب بیشتر می شود.گاهی در اثر خاراندن محل آلوده زخم های چرکی نیز ممکن است ایجاد شود. بیماری به سرعت در بین تمام افرادی که بصورت گروهی با هم زندگی می کنند مانند افراد خانواده ،زندانیان ، سربازان و بیماران آسایشگاههای روانی انتقال پیدا می کند .

 

دوره ی کمون بیماری

دوره کمون این بیماری 14-12 روز پس از تماس با منبع آلوده می باشد.

 

تشخیص بیماری

از روی علائم پوستی و سابقه بیماری و انتقال سریع آلودگی دربین افرادی که با یکدیگر تماس نزدیک دارند می توان به بیماری گال مشکوک شد لیکن تشخیص نهائی بیماری در آزمایشگاه با نمونه برداری از پوست و مشاهده انگل در زیر میکروسکوپ میسر است.

 

شیوع بیماری در اجتماع

بیماری گال در زمانهایی که سطح بهداشتی فردی و اجتماعی پائین باشد در بین همه افراد و در تمام سنین دیده می شود.

خانواده های که دارای سطح بهداشتی پائین هستند و افرادی که به صورت گروهی زندگی می کنند در معرض خطر آلودگی بیشتر می باشند.

بیماری گال همیشه با فقر اقتصادی و بهداشتی همراه بوده است .ولی گاهی در بین افرادی که بهداشت شخصی را به خوبی رعایت می کنند دیده می شود.

 

پیشگیری

1- به محض پیدایش علائم بیماری در شخص یا اشخاص باید اینگونه افراد به پزشک مراجعه و تا رفع علائم بیماری با کسانیکه در تماس نزدیک بوده اند فاصله بگیرند. رختخواب و اتاق این افراد کاملا باید جدا از افراد سالم باشد .

2- لباس ، ملحفه تمام البسه ای که با بدن بیمار تماس داشته است باید جوشانده شود و یا حداقل یک ساعت در محلول های ضد عفونی کننده باقی بماند.

3- چنانچه مکانهای عمومی مثل سالن آسایشگاه و اتاق بیماران بیمارستان آلوده شود بایستی با دود گوگرد یا ... مکان مربوطه ضد عفونی شود.

درمان داروهای مختلفی مثل شامپو و محلولهای ضد گال وجود دارد که طبق دستور مصرف آن موجب بهبودی بیماری گال می شود و بهتر است به فاصله چهار روز درمان تکرار گردد.

درمان در خانواده بایستی بصورت دسته جمعی و همزمان در تمام افراد صورت گرفته و توام با انجام دستورات بهداشتی باشد. البته بعد از یک دوره درمان ممکن است خارش ادامه داشته باشد ولی چرخ انتقال قطع میشود.      

دانشمندان از زهر كشنده حلزون دريايي مسكن ساخته‌اند

 

دانشمندان از زهر كشنده حلزون دريايي مسكن ساخته‌اند

دانشمندان از خواص سحرآميز زهر كشنده حلزون دريايي براي توليد دارويي تسكين‌دهنده و از بين برنده درد در انسان استفاده كرده‌اند.

به گزارش پايگاه اينترنتي مجله نيچر، اين حلزون از زهر خود براي فلج كردن ماهي‌هايي كه از كنارش عبور مي‌كنند استفاده مي‌كند اما دانشمندان دريافته‌اند كه مواد شيميايي موجود در اين سم همچنين مي‌تواند سيگنال‌هاي درد را در مغز انسان متوقف كند.

حدود ‪ ۲۵‬سال قبل دانشمندان دردانشگاه اوتا در آمريكا توانستند مولكولي را ازاين زهر بيرون بكشند كه اين مولكول نيز خواص مسكن در انسان را دارد.

هم اكنون محققان نوع مصنوعي از اين تركيب را با تاثيرات مسكن درد توليد و داروي جديدي با عنوان "پريالت " توليد كرده‌اند.

پريالت براي تسكين دردهاي مداوم و آزاردهنده در افراد مبتلا به انواع مختلف سرطان‌ها و ديگر بيماري‌هاي بسيار جدي و خطرناك توليد مي‌شود.

اين دارو در تسكين درد، بسيار قدرتمند عمل مي‌كند. به طوري كه براي تخفيف دردهاي مزمن در افرادي كه ديگر به درمان با مرفين واكنش نشان نمي‌دهند، استفاده مي‌شود.

پريالت يك هزار برابر آرام بخش‌تر از مرفين است،اما برخلاف مرفين اعتياد نمي‌آورد.

منبع:خبرگزاري جمهوري اسلامي

ماهی خاویار(Acipenser)

      

ماهی خاویار(Acipenser) :

برای نخستین‌بار در کشور استحصال خاویار از ماهیان پرورشی توسط پژوهشگران ایرانی با موفقیت انجام شد.

به‌گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، «دکتر محمود بهمنی» معاون پژوهشی و قائم‌مقام انستیتو تحقیقات بین‌المللی ماهیان خاویاری گفت: استحصال خاویار از ماهیان پرورشی در یک مولد ماده‌ی ازون‌برون پرورشی برای نخستین‌بار در کشور امکان‌پذیر شد.

«بهمنی» افزود: دستیابی به روش مولدسازی از ماهیان خاویاری در شرایط پرورشی یکی از اقدام‌های این مؤسسه بود که برای اولین‌بار در کشور در سال‌های 84 و 85 توانستیم دو گونه «اوزن‌برون» و «تاس ماهی شیب» را مولدسازی کرده و از آن‌ها خاویار «دان یک» استحصال کنیم.

او با اعلام این‌که ارزش کیفی خاویار و گوشت استحصال شده با نمونه‌های صید شده در طبیعت برابر است، یاداور شد: میزان درصد خاویاردهی در ماهیان خاویاری پرورشی نسبت به وزن کل بدن در حالت طبیعی بیش‌تر بوده است.

معاون پژوهشی و قایم‌مقام انستیتو تحقیقات بین‌المللی ماهیان خاویاری گفت: در حالی که 10 تا 13 درصد وزن ماهیان خاویاری در نمونه‌های طبیعی را خاویار تشکیل می‌دهد این میزان در ماهیان پرورشی 13 تا 5/18 درصد است...

·                     ماهیان خاویاری که استروژن نامیده می شوند و از خانواده تاس ماهیان، از جمله گونه های آب زی کم نظیری هستند که از قدمتی چند صد میلیون ساله که به عصر ژوراسیک باز می گردد بر خوردارند و از این رو ماهیان خاویار را فسیلهای زنده جهان می نامند که همراه با تکاملی فیلوژنی تا به امروز باز مانده اند . از منظر تعدد گونه ها به ۲۷ گونه و زیر گونه در جهان تقسیم می شوند  که از این تعداد ۵ گونه در دریای خزر زندگی می کنند ،دریایی که خود به تنهایی ۹۳ درصد ذخایر ماهیان خاویاری جهان را در خود جای داده است. اما ارزش ماهیان خاویاری نه به جهت استفاده از گوشت انان که به واسطه تخم انان که به خاویار یا مروارید سیاه  مشهور است ،می باشد . خاویار  خود به تنهایی به عنوان اشرافی ترین صبحانه جهان محسوب می گردد بسیاری آن را به شکل خام و یا همراه با تخم مرغ و اغشته به زرده ان میل می کنند و گروهی نیز به اندازه نوک قاشقی از ان را همراه با سبزیجات معطر یا قطعه کوچکی از نان و کره می خورند  و بوی تند ماهی مانند ان و طعم شورش را بسیار دوست می دارند و انرا بسیار پر کالری  و انرژی زا می دانند  و این چنین نیز هست . خاویار انواع گوناگونی دارد چون خاویار طلایی و سرخ و سیاه که البته در این میان خاویار سیاه از ازرشی قابل توجه بر خوردار است. ۵ گونه از ماهیان خاویاری ممتاز جهان نیز در این دریا میزیند که به ترتیب کیفیت عبارتند از « فیل ماهی» -«قره برون یا ماهی خاویاری ایران »- «ماهی خاویاری گلد(چالباش) یا روس»- «ماهی شیپ »-« ماهی ازون برون»، . فیل ماهی  بزرگترین ماهی ابهای داخلی است که از نقطه نظر کیفیت خاویار رتبه اول را به خود اختصاص داده است نام دیگر ان بلوگا است  و نمونه هایی از انها با وزنی در حدود۱۴۰۰کیلوگرم و سنی بیش از ۱۰۰ سال صید شده است .هر ۲ یا ۳ سال یک بار تخم ریزی می کند و بین ۱۴ و ۱۷ سالگی بالغ می شود  و به واسطه بهترین خاویار، رتبه گرانترین ماهی و خاویار جهان را دارا ست . از قامتی معادل یک و نیم متر تا بیش از چهار متر بر خوردار است  ، رکورد صید ان در ایران ۶۲۰ کیلوگرم بوده است.

 

•  قره برون   یا تاس ماهی ایران در حال حاضر گونه ای مستقل محسوب می شود ،چرا که تا قبل از این انرا زیر گونه ای از ماهی روس می دانستند . در لفظ به معنای بینی سیاه است که از رتبه دوم ارزش بر خوردار است . در حال حاضر به واسطه تکثیر مصنوعی از نقطه نظر تعدد از گونه روس پیشی گرفته است . از گونه روسی بزرگتر می باشد  و کیفیت خاویاری برتر از وی را نیز دارا می باشد  از نظر ظاهری تا حدی شبیه به هم می باشند گرچه رنگی تیره تر همراه با رنگ دانه های سفید رنگ که تا بینی وی ادامه پیدا کرده وی را از نظر ظاهری از تاس ماهی روس جدا می کند  . وزنی معادل ۶۰ تا ۱۳۰ کیلوگرم دارد و طولی معادل ۱متر تا بیش از ۲متر  که در  فاصله ۱۲ تا ۱۴ سالگی بالغ می گردد.

 

• تاس ماهی روس یا چالباش در زمره گونه هایی است که در تمامی نقاط دریای خزر یافت می شود  و خاویار ان را نیز به اصطلاح طلایی می نامند که از  رتبه سوم ارزش بر خوردار است و در فاصله ۱۲ تا ۱۶ سالگی به سن تخم دهی میرسد و بالغ می شود . از طولی معادل ۱ تا ۲ متر بر خوردار است  و وزنی معادل ۶۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم.

  

• ماهی خاویار شیپ معمولا ماهی مهاجری است که به واسطه تخم ریزی به سواحل ایران می اید و در رودخانه های ابریز دریای خزر تخم گذاری می کند . از عمری معادل ۳۰ سال بر خوردار است ، سبک وزن است  و از تعدد کمی هم بهره می برد ،از نقطه نظر ارزش در رتبه چهارم قرار دارد . با طولی بیش از ۱ متر و وزنی سبک ، در فاصله ده سلگی تا ۱۴ سالگی بالغ می گردد و به سن تخم دهی می رسد .

  

• ماهی اوزون برون  (دراکول) کوچکترین ماهی خاویار دریای خزر می باشد که در ایران به اشتباه کلیه ماهیان خاویاری را به نام وی اوزون برون می نامند .از نقطه نظر کیفی در رتبه اخر قرار دارد چرا که از خاویار ریزتر و ارزانتری بهره می برد . از نظر تکثیر مصنوعی با مشکلاتی مواجه است و تعداد ان نیز در شرایط طبیعی رو به کاهش می رود .در ترجمه نام وی بینی دراز است.در فاصله ۸تا۱۲ سالگی بالغ می شود  . از قامتی معادل ۱ تا ۱.۵متر بهره می برد و وزنی سبکتر در قیاس با دیگر ماهیان این خانواده  در دریای خزر.

همانگونه که خاویار سیاه در ایران و جنوب روسیه شناخته شده تر است، خاویار سرخ در سیبری و خاور دور طرفداران بیشتری دارد .گرچه خاویار سرخ از خاویار سیاه ارزانتر است اما طعم و ارزش غذایی آن دست کمی از خاویار سیاه ندارد. در ایران کرانه های شرقی دریای خزر بویژه سواحل بندر ترکمن( از حسنقلی تا میانکاله) مهمترین محل صید میاهیان خاویاری می باشد که به تنهایی نیمی از خاویار ایران در آنجا استحصال می شود. خاویار سرخ یا سیاه را می‌توان در تمامی فروشگاههای مواد غذایی روسیه خریداری کرد. در اغذیه فروشیها چند دانه خاویار سرخ بر روی برشی از نان با یک برگ جعفری سرو می‌شود. البته علاقمندان واقعی خاویار، آن را سرد و با یک قاشق کوچک و بدون نان میل می‌کنند .طعم خاویار که ترکیبی از بوی تند ماهی و شوری نمک است، ممکن است برای بسیاری اصلاً خوشایند نباشد.

واژه خاویار واژه‌ای فارسی و دگرگون‌شدهٔ واژهٔ خاگ‌آور (به معنی تخم‌آور) است.

 

 

 

جوجه تیغی بادکنکی آتلانتیک

 

                                    جوجه تیغی بادکنکی آتلانتیک

 

           The harder-to-pronounce (scientific) name: Diodon hystrix

 

ماهی بادکنکی توانایی ویژه ای در باد کردن بدن خود با آب یا هوا دارد تا شبیه به ماهی بزرگی شود زمانی که عصبانی می شود یا احساس خطر می کند. جوجه تیغی بادکنکی آتلانتیک،بهر حال دارای یک عمل دفاعی دیگر نیز می باشد ، زمانی که بدن خود را باد می کند سطح بدن خود را با خارهای تیزی که بصورت عمود و مستقیم قرار گرفته اند می پوشاند. این عجیب نیست که این ماهی را جوجه تیغی ماهی  می نامند.این ماهی می تواند تا سه فیت رشد کند. ماهی بادکنکی در جزایر مرجانی و علف های هموار بیشتر برای جستجوی غذا گشت  می زند.این ماهی واقعا غذا خوردن را دوست دارد. می گویند این ماهی تا زمانی غذا می خورد که تقریبا بیهوش می شود.این ماهی خیلی خوب، برای پیدا کردن و خوردن غذا مجهز شده است.شاخک های آویزان شده از منافذ، به این ماهی در پیدا کردن  غذا در زمان چریدن درکف اقیانوس کمک می کند.دندان های جلویی این ماهی شباهت زیادی به نوک پرندگان دارد که به بلند کردن غذاهای دریایی ظریف کمک می کند. بهر حال یک صدف سخت نمی تواند از یک خرچنگ یا نرم تن محافظت کند وشانس کافی درداخل دهان ماهی ندارد.صفحه استخوانی بالایی و پایینی به آسانی صدف صدفداران را می شکند.

 

  ترجمه : الگا عظیمی

 

نهنگ آبی

 

blue whale   نهنگ آبی

نهنگ بزرگترین پستاندار کره زمین است که وزن آن به 100 تا 150 تن  و طول آن به 25 تا 30 متر میرسد.علت نامگذاری این گونه نهنگ رنگ آبی خاکستری ویژه آن است. قلب بزرگترین نهنگ آبی که تاکنون یافت شده به بزرگی یک خودرو و طول زبان این حیوان به اندازه بدن یک فیل است و همچنین تخمین زده اند که با هوای بازدم این حیوان می توان 2000 بادبادک را باد کرد ! متوسط عمر این جانور 80 سال است و سرعت  شگفت انگیز آن تا 22 کیلو متر می رسد .بزرگترین پستاندار زمین در سالهای 5 تا 10 زندگی می تواند تولید مثل می کند و هر 2 تا 3 سال یکبار بچه دار می شود دوره بارداری این حیوان 10 تا 12 ماه طول می کشد . نکته جالب این جاست که غذای اصلی بزرگترین حیوان زمین را پلانگتون ها تشکیل می دهند . موجودات ریزی که میلیون ها عدد از آن ها را می توان راحتی در سطل آبی از دریا جای داد. در تمام اقیانوس ها دیده شده در فصل سرما به سمت آبهای گرم تر مهاجرت می کنند . زمانی حدود 250 هزار نهنگ آبی در اقیانوس آبی وجود داشته امروزه تعداد آنها 1300تا 12000 است که رقم به شدت نگران کننده ای است . به علت سرعت بسیار زیاد این جانور و نیز جثه بزرگش شکار چیان قدیمی نمی توانستند آن را به دام اندازند اما متاسفانه یا اختراع تفنگ های نیزه دار و ساخته شدن کشتی های بزرگ شکار بی رویه نهنگ آبی اغاز شد و تا جایی ادامه یافت که اینک دنیا با خطر انقراض این جانور روبه رو شد . سیر تجاری نهنگ پس از سال 1365 شمسی ممنوع شد. اما فعالان می گویند از ان زمان تا کنون بیش از 20000 نهنگ صید شده که بسیاری از آنها به بهانه های علمی  صورت گرفته است طرفداران محیط زیست و فعالان سازمان ملل متحد پس از تلاشهای فراوان توانسته اند موافقت نامه های را مبنی ممنوعیت صید نهنگ ها به امضاء برسانند که البته موارد مختلفی از تخلف در این زمینه دیده می شود .جالب ترین نکته ای که در مورد این حیوان مطرح است خود کشی آن هاست دانشمندان مطمئن نیستند چرا نهنگ ها خود را به ساحل می کشانند تنها سر نخ از پژوهش  های گروههای طرفداراز محیط  زیست بدست آمده است که معتقدند نوعی امواج  صوتی نهنگ ها را به ساحل می کشاند و موجب مرگ آنها می شود  به گفته دانشمندان مدارک علمی متقاعد کننده فراوانی وجود دارد که نشان می دهد امواج صوتی با شدت بالا و فرکانس متوسط نیروی دریایی کشورها(به ویژه آمریکا که از آنها برای ردیابی زیر در یایی بدون سر و صدا استفاده می کند)می تواند باعث مرگ یا صدمه دیدن نهنگها و دیگر گونه های زیست دریایی شود. 

گردآورنده:محدثه صفر زاده          

منطقه حفاظت شده ارس سیستان (هزار مسجد)

منطقه حفاظت شده ارس سیستان (هزار مسجد)

پستانداران گوشتخوار

منطقه هزار مسجد یکی از مناطق حفاظت شده استان خراسان رضوی با وسعتی حدود 112714هکتار با سیمای کوهستانی و صخره ای واقع در شمال شرقی مشهد که دارای تنوع فون و فلور قابل ملاحظه ای می باشد.از گونه های جانوری مهم در منطقه گرگ،قوچ و میش و پلنگ را می توان نام برد. ارس سیستان از سال 1376 به منطقه شکار ممنوع اعلام گردید و در سال 1378 به منطقه حفاظت شده ارتقاء یافت . در حال حاضر به معرفی تعدادی از پستانداران در تعقیب ، کشتن و خوردن جانوران دیگر تخصص دارند . دندانهای نیش در این پستانداران کاملا رشد کرده و دندانهای آسیا برای دریدن گوشت مناسب است.                                  

  : (pantherapardus)پلنگ

مشخصات :جثه ای بزرگ ،بدنی عضلانی ولی نرم و قابل انعطاف ،سری پهن ، گوش هایی کوچک وگرد دارد . دست و پا نسبتا کوتاه با پنجه های پهن و ناخن های تیز و بلند ،موها نرم و کوتاه ورنگ موهای پشت کرم متمایل به نارنجی ،و زیر بدن کرم متمایل به خاکستری است سطح پشت و پهلو از خال های تو خالی شبیه گل و سر و گردن ،روی دستها وپاها و زیر بدن از خال های تو پر پوشیده است.

پراکندگی : در ایران علاوه بر جنگلهای انبوه در مزارع و دشتهای وسیع ، مناطق کوهستانی و بیابانی نیز زندگی می کند. پلنگ می تواند در محیط های مختلفی زندگی کند به همین علت توانسته است بهتر از بقیه گونه های بزرگ نسل خود را حفظ نموده و پراکندگی وسیع تری داشته باشد .

تغذیه : از اکثر پستانداران بزرگ و کوچک و به خصوص پازن ،قوچ و میش ،و همچنین پرندگان ،خزندگان ،ماهی ها و حشرات تغذیه میکند ،به شکار و خوردن گوشت روباه و سگ اهلی نیز علاقه مند است.

تولید مثل :جفت گیری معمولا در اواسط زمستان صورت می گیرد . در این فصل صدای نعره پلنگ ها شنیده می شود . گاهی دیده شده که چند نر برسر یک ماده نزاع می کنند و در هر زایمان 1 تا 6 بچه متولد می شود.

                                         

:(felis chaus)گربه جنگلی 

مشخصات :طول بدن به یک متر و ارتفاع شانه اش به 35 سانتیمتر می رسد.طول دم این گربه دو سوم ارتفاع بدنش است . نوک گوشهای گربه جنگلی سیاه رنگ و دارای مو های بلند است و دمش نیز کوتاه است به همین علت ممکن است از دور با سیاهگوش و کارال اشتباه  می شود . اما گربه جنگلی بر خلاف دو گربه دیگر دست و پاهایی راه راه و دمی با حلقه های تیره رنگ دارد.

پراکندگی :این گربه در جنگل و بیشه زار به سر می برد در شمال ایران در جنگلهای کهنسال خزر و بوته زارهای کنار در یاچه ها و رود خانه ها زندگی میکند.در سیستان در نیزارهای انبوه نیز دیده شده است .

تغذیه:خوراک گربه جنگلی متنوع است . در ایران از پرندگان ،پستانداران کوچک ،مردار و گیاهان به ترتیب ارجحیت تغذیه می کند.

                                            

:(felis manul)گربه پالاس

مشخصات:گربه ایست با جثه متوسط و طول کلی بدنش به حدود 85 سانتیمتر  می رسد. گوشهایش خوابیده و فاصله آنها از یکدیگر زیاد است در گونه اش دو نوار تیره و در روی پیشانی خالهای مشخصی دارد.

پراندگی : در شمال شرق و نواحی شرقی ایران یعنی در همان مناطقی که جرد بزرگ وجود دارد،زندگی می کند.

تغذیه:مهمترین منبع تغذیه این گربه پستانداران کوچک و همچنین جرد بزرگ می باشد.

گرگ (canis lupus) :        

 مشخصات:گرگ از اجداد سگ اهلی و شباهت زیادی به سگهای گرگی دارد بااین تفاوت که گرگ ها موهای بلندی در قسمت پشت گونه های صورت ،گردنی کلفت تر و کوتاهتر ،سر پهن تر ، چشمان مورب و گوشهای کوتاهتری دارند . نوک گوش ها مانند سگ تیز نیست و غالبا آنها راسیخ نگه می دارد. دم قدری افتاده و صاف است.  رنگ بدن نسبتا یکنواخت است.در ایران رنگ گرگ ها معمولا خاکستری با سایه های سیاه رنگ است.گرگها به اندازه های متفاوت دیده می شوند گرگهای شمال ایران از گرگهای جنوب بزرگترند . وزن نرها ی آنها گاهی به بیش از 70 کیلو گرم  میرسد طول کلی بدن گرگ حدود 170 سانتیمتر است که یک سوم آن را دم تشکیل می دهد.پاهای گرگها ی ایرانی بطور کلی کمرنگ بوده و پشت بدن آنها تیره است .

پراکندگی :گرگها در ایران در منطقه وسیعی پراکنده اند به طوریکه در همه استانها از مناطق جنگلی شمال تا سواحل دریای جنوب از کویر تا کوهای بلندوجود دارند.

تغذیه:گرگها علاوه بر پستانداران بزرگ مثل قوچهای وحشی ازجانوران کوچک مانند جوندگان، قورباغه ها نیز تغذیه می کند.

تولید مثل :جفتگیری در فصل زمستان انجام می گیرد ،نر و ماده می توانند با سگ و شغال جفتگیری و بچه دار شوند. پس از دو ماه 2 تا10 بچه می زاید.

      

                                             

   :(vulpesvulpes)روباه معمولی

مشخصات:روباه معمولی در ایران به رنگ قرمز خیلی تیره و همچنین گاهی سفید دیده می شوند البته روباه معمولی در هر رنگی که باشد می توان آن را از پشت گوش سیاه و نوک دم سفیدش تشخیص داد.طول کلی بدن روباه بالغ حدود یک متر است.

پراکندگی:در سراسر ایران ،از سطح دریا تا ارتفاع بیش از 3500 متر زندگی می کند .در منطقه ارس سیستان نیز به وفور  مشاهده شده است.

تغذیه : خوراک روباه معمولی از انواع مواد گیاهی و حیوانی تشکیل شده است. از جوندگان نیز به تعداد زیاد تغذیه می کند ولی میوه و مردار و آشغال نیز می خورد.

 

اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان

بخش محیط طبیعی_قاسم پور

آترواسکلروزیس Atherosclerosis

 

 

آترواسکلروزیس  Atherosclerosis

آترواسکلروزیس بیماری است که در آن تکه هایی از مواد چربی (آترومس یا پلاکهای آترواسکلروتیک) در دیواره رگهای متوسط و بزرگ رشد کرده منجر به کاهش یا توقف جریان خون می شود.

آترواسکلروزیس می تواند بررگهای متوسط و بزرگ مغز، قلب، کبد، و سایر اندام های حیاتی، و پاها تاثیر بگذارد. آترواسکلروزیس مهمترین و شایع ترین نوع بیماری از عارضه آرتریواسکلروز، (واژه ای  عمومی برای چندین بیماری که در آنها دیواره رگها ضخیم تر شده و الاستیسیته آنها کاهش میابد) می باشد.درباره علت گسترش آترواسکلروزیس دو فرضیه عمده وجود دارد: میزان بالای کلسترول خون که به آستر رگها آسیب می رساند، و سبب یک واکنش فساد شده و کلسترول و سایر چربی ها را قادر می سازد تا در آنجا تجمع یابند؛ و یا آنکه، آسیب به دیواره رگها می تواند طی مکانیسمهای گوناگون درگیر در سیستم ایمنی و یا طی تنظیم سمیت رخ دهـد. در هر دو مورد تغییراتی وجود دارد که می تواند منجر به تشکیل آترومس شود. دو تئوری احتمالاً با یکدیگر مرتبط بوده و متقابلاً مردود کننده یکدیگر نمی باشند.همچنین به نظر میرسد که آترواسکلروز مسئول ایجاد تورم نیز باشد؛ زیرا گلبول های سفید خاصی، (لمفوسیتها، مونوسیتها، و ماکروفاژها)، در سراسر فرایندهای توسعه آترواسکلروز حضور دارند. معمولا ً، این سلول ها تنها در هنگامی که التهاب رو به توسعه باشد تجمع می کنند. آترواسکلروز هنگامی آغاز می شود که گلبول های سفید فعال از جریان خون خارج شده، و به داخل دیواره یکی از رگها نفوذ کنند. آنها  به فوم سل ها تبدیل شده، که کلسترول و سایر چربی را دربر گرفته،نگاه می دارند. در این لحظه فوم سل های حامل چربی در آنجا انـباشته می شوند. آنها رسوبهایی تکه تکه (آترومس) را  در  آستردیواره رگها  تشکیل می دهند و در آنجا سبب ضخیم شدگی می شوند. عفونت نیز می توانند در ایجاد آترواسکلروز نقش داشته باشند. عفونت می تواند ناشی از باکتری (کلامیدیا پنومونیا که می تواند سبب پنومونی شود، یا هلیکوباکتر پایلورکه می تواند باعث زخم معده شود)، یا یک ویروس (هنوز شناسایی نشده است) باشد. عفونت می تواند به آستر دیواره رگها آسیب رسانده و شروع آترواسکلروز را ممکن سازد.

آترومس می تواند در سراسر طول رگهای متوسط و بزرگ پراکنده شود، اما آنها معمولا ً در جاهایی که رگها انشعاب می یابند تشکیل می شوند، و احتمالا ً دلیلش آن است که یک جریان خون آشفته همیشگی در این مناطق به دیواره رگها آسیب رسانیده ، این نواحی را جهت تشکیل آتروما مستعدتر می سازد.

آترواسکلروزیس چگونه بوجود می آید؟

دیواره یک رگ از لایه های متعددی تشکیل شده است. آستر یا لایه داخلی (اندوتلیوم) که معمولا ً صاف و یکنواخت می باشد. آترواسکلروزیس معمولا ً هنگامی ایجاد می شود که این آستر آسیب دیده و معیوب شده باشد. سپـس گلبول های سفید ویژه ای فعال شده از جریان خون خارج می شوند و از آستر گذشته و به درون دیواره رگ وارد می شوند. آنها در پشت آستر تبدیل به سلول هایی به نام فوم سل می شوند که تکه های چربی و بخصوص کلسترول را  دربر می گیرند. در این لحظه سلول های ماهیچه ای صاف از لایه میانی خارج شده به درون آستـر دیواره می روند و در آنجا تکثیر می شوند. همچنین، همان گونه که بقایای سلول، بلورهای کلسترول، و کلـسـیـم می توانند در آنجا تجمع یابند مواد بافت پیوندی و ارتجاعی نیز در آنجا انباشته می شوند. این توده از سلول های انباشته از چربی، سلول های ماهیچه ای صاف، و سایر مواد یک رسوب ناهمگن به نام آتروما یا پلاک آترواسکلروتیک را تشکیل می دهد. همان طور که آنها رشد می کنند، آترومس دیواره عروق را ضخیم ساخته و متورم می سازد و کانال رگ را مسدود می سازد. آنها می توانند یک رگ را تنگ یا مسدود ساخته، و جریان خون را کم یا متوقف سازند.

رگها تحت تاثیر آترواسکلروزیس قرار می گیرند و الاستیسیته خود را از دست می دهند و این می تواند موجب افزایش فشار خون گردد. همان طور که آترومس افزایش می یابد، درون (مجرای) رگها تـنگ می شود. با گذشت زمان کلسیم در آترومس انباشته می شود که (آتروما)  می تواند شکننده شده و شکافته شود. خون ممکن وارد آترومای شکافته شده شود و رگ را تنگ تر کند. یک آترومای شکاف برداشته می تواند محتویات چربی خود را به درون جریان خون پراکنده کند. این توده چربی (چربی که سد جریان خون شده است) می تواند از طریق جریان خون جا به جا شده و در هر نقطه دیگری از بدن یک رگ را مسدود سازد. شکاف یک آتروما اغلب موجب تشکیل یک لخته خون می شود که علت اصلی حمله قلبی یا سکته می باشد. لخته خون می تواند سبب تنگی یا انسداد رگ شود، یا روانه شود و (تبدیل به یک مسدودکننده رگ شود)، از طریق جریان خون جا به جا شود، و جریان های فرعی دیگری را ببندد.

عوامل خطرساز

عوامل خطرساز برای آترواسکلروزیس شامل سیگار کشیدن، میزان بالای کلسترول خون، فشار خون بالا، دیابت، چاقی مفرط، عدم فعالیت فیزیکی، و میزان بالای آمینو اسید هوموسیستئین در خون می باشد. این عوامل خطرساز اغلب می توانند  تعدیل شوند. عوامل خطرساز غیر قابل تعدیل، شامل داشتن سابقه پیشین بیماری آترواسکلروز در خانـواده (که رابطه تنگاتنگی با ایجاد بـیـماری در سـنـیـن جوانی دارد)، رسـیـدن به سـنـیـن بالا، و جنـس مذکـر می باشد. خطر ابتلاء مردان بیشتر می باشد، هرچند احتمال مرگ زنان مبتلا به بیماری عروق کرونر بیشتر از خطر مرگ مردان مبتلا به آن می باشد.

سیگارکشیدن: یکی از مهمترین ریسک فاکتورهای قابل کنترل سیگار کشیدن می باشد. خطر ایجاد بیماری عروق کرونر در یک فرد سیگاری مسقیما ً در ارتباط با تعداد سیگارهایی است که روزانه استعمال می شود. استعمال دخانیات بویژه  برای افرادی که پیش از این  خطر ابتلا به بیماری قلبی در آنها بالا بوده است، فوق العاده خطرناک می باشد.سیگار سطح لیپوپروتئین پرچگالی، کلسترول (HDL)، یعنی کلسترول "خوب" را کاهش و سطح لیپوپروتئین کم چگالی، کلسترول (LDL)، یعنی کلسترول "بد" را افزایش می دهد. سیگار کشیدن سطح کربن منوکسید خون را افزایش می دهد که می تواند خطر آسیب دیدگی آستر دیواره رگ را افزایش دهد. سیگار کشیدن به زودی سبب تنگ و منقبض گردیدن رگها بوسیله آترواسکلروز، و کاهش هرچه بیشتر رسانش خون به بافتها می شود. در مجموع سیگار کشیدن موجب افزایش تمایل خون به تشکیل لخته (بوسیله تشکیل توده چسبنده  پلاکتها)، و لذا افزایش خطر ایجاد بیماری عروق فرعی (آترواسکلروزیس بر سایر عروق، به غیر از عروق تامین کننده قلب و مغزنیز موثر است)، بیماری های عروق کرونر قلبی، سکته مغزی، و انسداد عروقی محل یک رگ پیوندی استقرار یافته در طول یک عمل بایـپس (قرار دادن یک رگ جایگزین به جای یک رگ از کار افتاده)، خواهد شد. میزان خطر ابتلاء در افرادی که سیگار کشیدن را ترک می کنند، بدون در نظر گرفتن طول زمانی که قبلا ً سیگار می کشیده اند، تنها نصف میزان این خطر در افرادی است که به سیگار کشیدن ادامه می دهند. متارکه سیگار همچنین میزان خطر مرگ پس از عمل بایپس عروق کرونر یا حمله قلبی یا خطر بیماری و مرگ در افراد مبتلا به بیماری عروق فرعی را کاهش می دهد. فواید ترک سیگار بلافاصله پس از شروع آغاز شده و با گذشت زمان فزونی می یابد.

میزان بالای کلسترول: میزان بالای کلسترول از سایر عوامل مهم قابل کنترل می باشد. کاهش میزان بالای کلسترول به وسیله مصرف اِسـتاتـیـن بوضوح می تواند خطر حمله قلبی، سکته مغزی، و مرگ را کاهش دهد. بسیاری از ریسک فاکتورها برای میزان بالای کلسترول برای آترواسکلروزیس نیز خطر ساز می باشند. این عوامل عبارتند از: سیگار کشیدن، دیابت، چاقی مفرط، عدم تحرک فیزیکی. یک رژیم غذایی پر چربی  می تواند سبب افزایش سطح کلسترول در افراد مستعد گردد. میزان کلسترول با افزایش سن فزونی می یابد، و در مردان به طور طبیعی بیشتراز زنان می باشد، هرچند در زنان پس سن یائسگی افزایش می یابد. با وجود این همه کلسترول ها موجب افزایش خطر ابتلا به آترواسکلروز نمی شود. کلسترول میزان بالای تری گلیسرید اغلب با میزان کم کلسترول HDL مرتبط می باشد. در هر حال شواهد حاکی از آن است که میزان بالای تری گلیسرید نیز به تنهایی باعث افزایش شانس ابتلا به آترواسکلروزیس می شود.

همچنین تعدادی از اختلالات موروثی منجر به افزایش سطح کلسترول و سایرچربی ها نیز شانس ابتلا به آترواسکلروزیس را افزایش می دهد. به عنوان مثال، هایپرکلسترولمی موروثی که نهایتا ً منجر به افزایش سطح کلسترول می شود، ابتدا باعث تشکیل آترومس در عرق کرونر قلب می شود. افرادی که این بیماری را دارند در سنین اوایه فوت می کنند.

فشار خون بالا: فشار خون بالای دیاستولی یا سیستولی کنترل ناپذیر یک عامل خطر برای حمله قلبی و سکته هایی می باشد که بواسطه آترواسکلروز ایجاد می شوند.

دیابت قندی: افرادی دارای دیابت نوع I (IDDM) می باشند، تمایل به ابتلاء به آترواسکروزیس رگهای کوچک، نظیر رگهای درون چشم وکلیه، می باشند. تعدادی از افراد مبتلا به دیابت نوع I و بیشتر افراد دارای دیابت نوع II هستند تمایل به ایجاد آترواسکلروزیس در رگهای بزرگ دارند. این افراد همچنین خیلی بیشتر از کسانی که مبتلا به دیابت نیستند، مستعد ابتلا به آترواسکلروزیس در سنین ابتدایی می باشند. خطر ابتلا به آترواسکلروزیس در افراد مبتلا به دیابت، بخصوص در زنان دو تا شش برابر بیشتر است. زنان مبتلا به دیابت، بر خلاف آنهایی که دیابت ندارند، قبل از سن یائسگی از خطر ابتلا به آترواسکلروزیس مصون نمی باشند.

چاقی مفرط: چاقی، بویژه چاقی شکمی (تنه ای)، خطر بیماری عروق کرونر (آترواسکلروزیس عروقی که بر تأمین خون قلب تأثیر گذار می باشد)، را افزایش می دهد. چاقی شکمی شانس سایر ریسک فاکتور های آترواسکلروزنظیر فشار خون بالا، دیابت نوع II، و میزان بالای کلسترول را افرایش می دهد. کاهش وزن در کاهش همه این ناهنجاری ها کمکی مؤثر می باشد.

عدم تحرک فیزيکی: به نظر می رسد عدم فعالیت فیزیکی خطر ایجاد بیماری عروق کرونری را افزایش می دهد، شواهد بسیاری حاکی از آن می باشد که فعالیت منـظم ورزشـی این خطر را کاهـش می دهـد. ورزش هـمچنـیـن می تواند با کاهش فشار خون و میزان کلسترول و با کمک به کاهش وزن به کاهش این دسته از عوامل خطرساز برای آترواسکلروزیس کمک کند.

میزان بالای هوموسیستئین خون (هوموسیستئینمی): میزان بالای هوموسیستئین (یک آمینواسید) در خون می تواند مستقیما ً به آستر رگها آسیب برساند، و تشکیل آترومس را محتمل تر سازد. میزان بالای هوموسیستئین همچنین می تواند تشکیل لخته های خون را گسترش دهد. میزان هوموسیستئین همراه با افزایش سن، بویژه پس از یائسگی فزونی می یابد. سطح بالای هوموسیستئین در خون می نواند ناشی از بیماری هوموسـیـسـتـیـنـوریا (یک بیماری موروثی که سبب دفع بیش از حد هوموسیستئین در ادرار می شود)، باشد. افرادی که این بیماری را دارند، اغلب در سنین جوانی، به آترواسکـلروزیسی در مقیاس وســیع دچار می شـونـد. آترومس در بسـیاری از عروق تشکیل می شود، اما نه ابتدا در عروق کرونری، که قلب را تأ مین می کنند. اگر هوموسیستئینمی ناشی از عارضه ای به غیر از هوموسیستینوریای موروثی باشد، خطر بیماری آترواسکلروزیس عروق قلبی (و به همان میزان عروق مغز و رگهای محیطی)، افزایش خواهد یافت. شرایطی که می تواند منجر به افزایش هوموسیستئین خون شود عبارتند از: کمبود فولیک اسید یا ویتامین B 6 یا B 12، نارسایی کلیوی، برخی سرطان ها (نظیر سرطان سینه)، پسوریازیس، سیگار کشیدن بیش از حد، و استفاده از برخی داروها.

علائم

معمولا ً آترواسکلروزیس تا زمانی که بیش از 70% فضای داخل رگ را نگیرد علائمی ایجاد نمی کند. علائم وابسته به محل ایجاد تنگی یا انسداد عروق می باشند که می تواند در هر نقطه ای از بدن رخ دهد. اگر رگهای تأمین کننده قلب (عروق کرونر) تنگ شده باشد، درد قفسه سینه (درد موضعی شدید) ایجاد می شود؛ و اگر این رگها مسدود شده باشد حمله قلبی رخ می دهد. همچنین ممکن است ریتم قلب غیر عادی شده و نارسایی قلبی حاصل گردد. انسداد عروق تغذیه کننده مغز (شاهرگ ها) میتواند ایجاد سکته کند. انسداد رگهای پاها میتواند ایجاد گرفتگی شدید عضلانی (لنگی متناوب) نماید. در افراد دارای سن بالاتر از 55 سال، رگهای تأمین کننده یک یا هر دو کلیه ها می تواند تنگ یا مسدود گشته، گاهی اوقات سبب نارسایی کلیوی یا فشار خون بالای خطرناکی میشود(فشار خون بالای زیان آور).

علائم  از آن جهت روی می دهند که همان طور که آترواسکلروزیس یک رگ را تنگ وتنگ تر می کند، بافت های تأمین شونده توسط آن رگ خون و اکسـیـژن کافی دریافت نمی کنـنـد. اولـیـن عـلامت تـنگی یک رگ می تواند درد یا گرفتگی در لحظه ای باشد که جریان خون دیگر نمی تواند به خوبی پاسخگوی نیاز بافت به اکسیژن باشد. به عنوان مثال در طول ورزش، شخص ممکن است بدليل نرسیدن اکسیژن کافی به قلب دچار درد قفسه  سینه شود؛ و یا هنگام راه رفتن شخص ممکن است بدلیل نرسیدن اکسیژن کافی به پا دچار گرفتگی عضله پا شود.

همان طور که آتروما به آرامی یک رگ را تنگ می کند علائم رفته رفته به طورمرموزی توسعه می یابند. به هـر حال گاهی اوقات علائم اولیه به طور ناگهانی بروزمی کنند، زیرا انسداد به طور ناگهانی رخ می دهد؛ به عنوان مثال، هنگامی که یک لخته خون در یک رگ تنگ شده بوسیله آتروما گیر کند، سبب حمله قلبی یا سکته می شود.

پیشگیری و درمان

برای کمک به پیش گیری از ایجاد آترواسکلروز شخص باید از علائم خطر ساز قابل کنترل نظیر سیگار کشیدن، کلسترول بالای خون، فشار خون بالا، چاقی مفرط، و عدم فعالیت فیزیکی پرهیز کند. لذا بر اساس این عوامل خطر سازفردی، پیش گیری می تواند شامل ترک سیگار، کاهش کلسترول، کاهش فشار خون، کاهش وزن، و شروع یک برنامه ورزشی باشد.هنگامی که آترواسکلروز به حدی رسد که مشکل ساز گردد، خود عوارض باید درمان شوند. این عوارض شامل آنژین، حمله قلبی، ریتم غیر عادی قلب، نارسایی قلبی، نارسایی کلیوی، گرفتگی پاها، و فشار خون بسیار بالا می باشد.

 

آدرس اینترنتی... www.merck.com

تهیه کننده :محمد امین انصاری

 

ریگ جن

                

  ریگِ جن

 ریگ جن ناحیه ی وسیعی از تپه های شنی و با تلاق های نمک می باشد که در دل دشت کویر قرار گرفته است . این ناحیه که جز صعب العبور ترین نواحی جهان است، در قدیم کاروان ها و مسافر ان کویری  هیچگاه از آن عبور نمی کردند و اکنون نیز هیچ راه و یا روستای کوچکی در آن وجود ندارد و به غیر از محققان که بسیار انگشت شمار می باشند کسی از آن عبور نکرده است .  پیشینیان ما این سرزمین را نفرین شده و پایگاه ارواح پلید و شیاطین می دانستند ، امروزه نیز اکثر شهر و روستاهای اطراف آن این عقیده را دارند و داستان ها و باور هایی برایش ساخته اند ،چرا که از قدیم می گفتند هر که وارد این این سرزمین شود، زنده نخواهد ماند و یا نا پدید می شود؛شاید کسانی که وارد این ناحیه میشوند یا درون باتلاق های نمکی گرفتار می گردیدند یا براثر تشنگی و ضعف کشته می شدند.

    تا کنون افراد متعددی توانسته اند از این ریگ عبور کنند. "اسون هیدن"کویرنورد معروف در سفر خود در سال 1900 به ایران از سفر به این ناحیه اجتناب کرد. "آلفرنس گابریل" توانست در سال 1930 از عرض آن عبور کند . آقای علی پارسا، فارغ التحصیل علوم رایانه از دانشگاه صنعتی شریف همراه با گروهش توانست از طول آن چند بار عبور کند. هر چند که سفر های افراد نامبرده و عده ی دیگر از نظر علمی دستاورد های قابل توجهی را به همراه داشته و همینطور تا حدی خرافات و ابهامات که درباره ی این ناحیه وجود داشت را برطرف کرد،ولی هنوز بسیاری از اسرار علمی این سرزمین در انتظار مسافران طالب علم می باشد .      

- موقعیت جغرافیایی

    ریگ جن در جنوب غربی و غرب دشت کویر، جنوب سمنان، جنوب شرق گرمسار، شرق منطقه ی حفاظت شده کویر ، شمال انارک و غرب جندق قرار گرفته است و وسعت آن معادل 3800 کیلومتر مربع است. در حاشیه ی شمالی آن کوه گوگردی ، در حاشیه ی شرقی آن جاده ی دامغان به جندق و شهرستان جندق قرار گرفته است. در قسمت شمالی آن رودخانه ورگی از ارتفاعات کوه گوگردی سر چشمه می گیرد و در جهت شمال غربی-جنوب شرقی وارد ریگ جن می شود. کوه ملا هادی در حاشیه ی جنوبی این ریگ قرار گرفته است.

- زمین شناسی

توده های عظیمی از تپه ها ی ماسه ای فعال و فاقد پوشش گیاهی را که منطقه ی وسیعی را می پوشاند ارگ (Erg) می نامند که در زبان عربی به آن"عرق" می گویند و در فارسی به ماسه زار یا "ریگ" معروف است. زیر بنای ریگ جن یک دشت فرسایش یافته است که در حال حاضر تپه های ماسع ای برخان و تپه های ماسه ای هرمی (قورد) آن را اشغال کرده است. تمام ریگ جن دارای رسوبات نمکی فراوان می باشد که عمده ی رسوبات و مواد فرسایشی آن از دامنه های فرسایش یافته البرز شکل گرفته است.

- تنوع زیستی

ناحیه ی وسیعی از ریگ جن فاقد پوشش گیاهی و پراکندگی جانوری است،هنوز از وضعیت پوشش گیاهی و حیات وحش این منطقه اطلاعی در دست نیست. ولی در حواشی آن یعنی هموار سینه کوه در دهانه ی چاه گرگ و دهانه ی ظلمات وهمین طور دامنه های کافرکوه وجود جبیر و گور ایرانی گزارش شده است. در حاشیه ی شمالی دامنه ی کوه ملا هادی چند نمونه آگاهای سروزغی مشاهده شده است و همین طور در حاشیه ی آن از راه جندق چند نمونه عقرب صید گردیده است.

- منبع: مقاله ی ریگ جن (گردش علمی در ایران )/ مرتضی جوهری/ اطلاعات علمی /سال بیستم/    شماره 8/ پی در پی 321/ خرداد85

     - تهیه کننده: شیما ترحّمی

 

جزیره قشم

 

جزیره قشم

موقعیت جغرافیایی:

جزیره قشم از توابع استان هرمزگان که یکی از بزرگترین جزایر خلیج فارس است، دارای آب و هوای گرم و خشک ساحلی میباشد. طول جزیره 115 کیلومتروعرض آن از 10کیلومتر تا 35 کیلومترووسعت تقریبی آن1600 مترمربع است ، اکثر نواحی آن کوهستانی ومرتفعترین نقطه ی آن قله ی کوه بوخو با ارتفاع  397 مترمیباشد. جزیره ی قشم در جنوب غربی بندر عباس ودر نزدیکی تنگه ی هرمز واقع شده است، جزایر اطراف آن عبارتند از: جزیره ی هرمزدر شمال شرقی ، جزیره ی لارک در شرق ، جزیره ی هنگام در جنوب و جزایر تنب بزرگ وتنب کوچک در جنوب غربی. مرکز شهرستان قشم بندر قشم بوده که به بندر عباس نزدیک است ودیگر شهر های آن بندر سوزا ، بندر لافت ، باسعید وشیخ حسن میباشند.

 

زمین شناسی:

در ادامه ی چین خوردگیهای زاگرس (حرکات کوهزایی و خشکی زایی زاگرس در دوران سوم زمین شناسی ((ترشیاری)) به صورت چینهای طاقدیس و ناودیس در کف خلیج فارس ، بر آمدگی های طاقدیسی مرتفع باعث به وجود آمدن جزایر متعددی از جمله جزیره ی قشم در نزدیکی سواحل ایران شده اند. بیشتر سواحل قشم از نوع صخره ای ، ظاهری خشن و دارای شیب تند یا نسبتا تند هستند ، اغلب این سواحل پرتگاهی نقش دریا بار های زنده و فعال را دارند ، رسوبهای ساحلی از نوع کنگلومراوقلوه سنگ است که در حاشیه ی دریابارها قابل مشاهده هستند. در جزیره ی قشم گنبد های نمکی نیز به چشم میخورد.

 

تنوع گیاهی:

در قسمت وسیعی از خط ساحلی جزیره جنگلهای مانگرو دیده میشوند ، بین جزیره قشم وسواحل جنوب کشور(حوالی بندر خمیر) که منطقه ی حفاظت شده ی حرا نامیده میشود این جنگل ها فراوان هستند، جنگلهای مانگرو ترکیبی از چند گونه ی گیاهی است که بر روی سواحل گلی رشد میکنند ، مهمترین گونه ی آن درختان حرا  هستند که در نواحی جزرومد دریا انتشار دارند. در نواحی تپه ماهوری ساحلی جزیره نیز خلنگ زارهای خشکی پسند  به صورت پراکنده وجود دارد. درختانی نظیر لول ، پرخ،کرت (در زبان محلی) و...را در اغلب نواحی جزیره میتوان مشاهده کرد. درخت بیدار نیز در اطراف منازل و باغها (غیر بومی) کاشته میشود.

تنوع جانوری:

گونه های جانوری که در جزیره زندگی میکنند متنوع هستند و خاص نواحی گرمسیری میباشند. حدود 4یا5 گونه عقرب شامل عقرب زرد ، عقرب سیاه وعقرب حفار در جزیره یافت میشوند که 3 گونه از آنها بسیار خطرناک هستند. حشرات متنوعی را میتوان در جزیره یافت. در سواحل ماهیهای خوراکی و تزئینی به فراوانی دیده میشوند.خزندگان جزیره شامل سوسمارهایی از نوع جکو،مار جعفری ،کبرای بیابانی ،پله مار، طلحه مار، مار قیطانی و... پرندگان شامل اگرت ساحلی ، خوتکا ، انواع حواصیل ، کشیم گردن سیاه و.. .پستانداران شامل جوجه تیغی ، خفاش ، جربیل ، موش سیاه ، تشی ، خرگوش ، روباه ، جبیر و در آبهای عمیق حاشیه ی جزیره انواع نهنگ و دلفین را میتوان دید.

گردش علمی در ایران (جزیره قشم) /اطلاعات علمی/ سال بیستم/ شماره ی پی در پی 320/ ماهنامه اردیبهشت1385/

تهیه کنندگان : شیما ترحمی _ نوشین عبداله پور

 

جمع آوری و نگهداری حشرات

جمع آوری و نگهداری حشرات

جمع‌آوری، نگهداری و كار با نمونه

     هر متخصص حشره ‌شناسی ، در حين انجام تحقيقات صحرايی مجبور به صيد كردن نمونه‌ها و كار با آنهاست. اين كار معمولاً شامل جمع‌آوری و نگهداری نمونه‌ها با روش‌های خاصی است كه عمدتاً، و گاهی اوقات تنها روش‌هايی هستند كه برای مطالعه گروه خاصی از بندپايان به كار می ‌روند. اين روش‌ها برای گروههای مختلف حشرات و همچنين در نقاط مختلف، متفاوت هستند. بنابراين ، در ذيل به شرح برخی از نكات اساسی در اين مورد می ‌پردازيم.

اصول جمع‌آوری نمونه و كار با آن

لوازم جمع‌آوری

     اين وسايل از ساده ‌ترين ابزار، از قبيل توری ‌های حشره‌شناسی و لوله‌های صيد ، تا تله های بسيار تخصصی كه برای اهداف خاصی به كار می ‌رود ، متفاوتند. نمونه‌گيری عبارتست از جمع‌آوری نمونه‌ها با يك روش استاندارد به منظور انجام مطالعه كمّی ، كه در آن می ‌توان از ابزار بسيار متفاوتی استفاده نمود. انواع مختلف تله‌ها برای صيد حشرات به منظور انجام تحقيقات خاص به كار رفته‌اند. برخی از آنها حشرات را به صورت انفرادی و از طريق مكانيكی به دام می ‌اندازند )مثل تله‌های مكنده) ، در حاليكه سايرين با استفاده از مواد جلب كننده از قبيل نور، دی ‌اكسيدكربن و يا بوی بدن ميزبان آنها را صيد می كنند.

     توری ‌های حشره‌شناسی دستی معمولاً شامل يك كيسه ساخته شده از توری ‌های دارای سوراخ ‌های ريز هستند كه به دور يك قاب دايره‌ای متصل گرديده است. اين قاب از جنس آلومينيوم بوده و طوری طراحی شده كه می ‌توان در موقع عدم استفاده ، آن را از هم جدا نمود. هدف صيد ، مشخص كننده نوع مناسب توری است. در مورد پشه ها، كار با كيسه‌های توری سفيد راحت تر است ، در حالی كه برای جمع‌آوری پروانه‌ها توری سياه طرفدار بيشتری دارد.

     وسيله جمع‌آوری مهم ديگر آسپيراتور است. اين وسيله  انواع مختلفی دارد. آسپيراتورها وسايل ساده، ولی مؤثری هستند كه حشرات كوچك را از طريق مكيدن به داخل ، صيد می ‌كنند. عمل مكش هوا هم توسط دهان فرد جمع‌آوری كننده و هم با وسايل حبابی شكل پلاستيكی صورت می ‌گيرد. در برخی موارد هم فَن‌های كوچكی كه با نيروی باتری كار می ‌كنند ، اين عمل را به عهده دارند. ساده‌ترين نوع آسپيراتور، يك لوله شيشه‌ای يا پلاستيكی شفاف به طول حدود 25 سانتيمتر است كه يك توری بر روی يك انتهای آن قرار گرفته و بر روی توری يك لوله بلند قابل انعطاف متصل شده است. انتهای ديگر لوله پلاستيكی قابل انعطاف در دهان فرد جمع‌آوری كننده قرار می ‌گيرد و با عمل مكش هوا، حشرات را می ‌توان به سادگی درون لوله شيشه‌ای كشيد.

                       

     حشرات كوچك مثل پشه‌خاكی ‌ها و ميدج‌های Culocoides را می ‌توان از طريق الكتريسيته ساكن كه در لوله‌های پلاستيكی ايجاد می ‌شود، به آنها چسباند و جمع‌آوری نمود؛ به ويژه اين كار را می ‌توان با لوله‌های ساخته شده از جنس پلی استيلن شفاف به خوبی انجام داد.

كشتن و نگهداری نمونه‌ها

     مهمترين نكته‌ای كه بايد در حين كشتن و نگهداری نمونه مد نظر داشت ، ويژگی ‌هايی است كه برای تشخيص آن به كار می ‌روند. عدم توجه به اين نكته در هر يك از مراحل اوليه می ‌تواند تعداد زيادی از نمونه‌هايی را كه به دقت جمع‌آوری شده‌اند ، غير قابل استفاده سازد. به عنوان مثال ، پشه‌ها نبايد در مايعات نگهداری شوند و يا توسط آنها جمع‌آوری گردند؛ زيرا فلس‌هايی را كه بدن و بال‌هايشان را پوشانده از دست خواهند داد و اين كار، تشخيص آنها را تقريباً غير ممكن می ‌سازد. همچنين كيفيت نمونه در بسياری از حشرات و ساير بندپايان در صورتی كه گذاشته شوند تا بميرند ، پايين خواهد آمد. برای شناسايی يا ذخيره طولانی مدت به صورت نمونه‌های مورد استفاده در شناسايی ساير نمونه‌ها ( نمونه‌های مرجع ) ، بايد آنها را از طريق تماس دادن با يكی از تركيبات كشنده استاندارد ، كشت. اين مواد شامل استات اتيلن ، اتر، تتراكلرواتان و كلروفرم هستند كه می ‌توان آنها را روی يك تكه پنبه ريخت و پنبه آغشته را به همراه نمونه در يك بطری يا لوله شيشه‌ای گذاشت. حشرات را می ‌توان از طريق سرما دادن ( فريز كردن ) نيز كشت ( اگر چنين امكاناتی در شرايط صحرايی وجود داشته باشد ). راه ديگر برای كشتن نمونه‌ها، استفاده از گرمای شديد نور آفتاب است. لاروها را می ‌توان با انداختن در الكل كشت. افراد بالغ بندپايان كوچك را نيز می ‌توان در الكل يا به صورت مونته در لام نگهداری نمود. لاروهای بزرگ دوبالان ( مثل لارو مگس‌های موسيده يا كاليفوريده) را به خوبی در آب جوش می ‌توان كشت. نمونه‌ها در آب جوش شكل خود را حفظ می ‌كنند و چروكيده نمی شوند. بخار حاصل از مايعات كشنده بر روی ديواره‌های بطری‌ها و لوله‌های مرگ، به ويژه در شرايط گرم نواحی گرمسيری، باقی می ‌ماند و رعايت اين نكته مهم است كه نمونه‌ها به محض مردن بايد برای سوزن زدن از شيشه مرگ خارج شوند. نمونه‌ها بايد بلافاصله پس از مرگ ، اندازه ‌گيری و سوزن زده شوند و يا به روش ديگری ذخيره گردند تا از چروكيده و يا شكننده شدن زياد آنها جلوگيری به عمل آيد. اين عمل به ويژه در مورد هر نمونه‌ای كه در معرض كلروفرم قرار گرفته، بايد انجام شود؛ ‌چون اين ماده كشنده به سرعت بدن حشرات را سفت و شكننده می ‌سازد.

     سه روش اساسی نگهداری كه به صورت عمومی مورد استفاده‌اند ، عبارتند از: خشك ، غوطه ‌ور در مايع و مونته در لام.

     مراقبت از كلكسيون‌های حاوی حشرات سوزن زده شده در برابر آفات و قارچ‌ها، به ويژه در نواحی گرمسيری ممكن است كار مشكلی باشد. برای اين كار بايد مراحلی طی شود كه اولين آنها مطمئن شدن از نگهداری نمونه‌ها در جعبه‌هايی است كه تا حد امكان در برابر نفوذ هوا عايق باشند. بدين منظور جعبه‌های مخصوصی ساخته شده‌اند كه توصيه می ‌كنيم از آنها استفاده گردد. كيپ بودن درب اين جعبه‌ها، مانع از ورود آفات به داخل جعبه و از بين رفتن نمونه‌ها می ‌شود. آغشتن جعبه با قارچ ‌كش (مثل مرتيولات) معمولاً برای جلوگيری از كپك زدن نمونه كافی است، اما برای حفاظت بيشتر در مكان‌های به شدت نمور و مرطوب، هر جعبه نگهداری را می ‌توان به صورت محكم و كاملاً عايق، در يك جعبه پلاستيكی حاوی مقداری سيليكاژل پيچيد. يك حشره ‌كش ( از قبيل ديكلرووس) كه در جعبه‌ای در داخل يك بلوك پلاستيكی كه در قسمتی از جعبه ثابت شده، پاشيده می ‌شود؛ می ‌تواند بسيار مؤثر باشد. اما اين كار بايد به صورت مرتب تكرار گردد.

اطلاعات مربوط به نمونه

     نمونه‌های فاقد برچسب ارزشی ندارند. بنابراين هر نمونه بايد دارای برچسب‌هايی كه اطلاعات مربوط به محل و زمان صيد نمونه در آن درج شده،‌ باشد.

     اطلاعات جغرافيايی ، بايد شامل كشور، بخش كشور ( استان، ‌ناحيه يا شهرستان )، جهت‌يابی با ذكر خصوصياتی از قبيل نام روستا، رودخانه، ارتفاع محل و … باشد.

     اطلاعات برچسب بايد ارائه كننده تاريخ صيد بر حسب روز، و همراه نمونه باشند. يعنی به سوزنی كه نمونه خشك مونته شده به آن متصل است ، الصاق گردند؛ يا در زير ويال‌ها ( در مورد نمونه‌هايی كه به صورت مايع نگهداری می ‌شوند) قرار گيرند و اگر نمونه‌ها به صورت لام ميكروسكوپی مونته شده باشند ، به لام‌ها چسبانده می ‌شوند.

ارسال نمونه‌ها از طريق پست

      در صورتی كه برای تشخيص نمونه نياز به يك متخصص باشد ، و يا برای ساير مقاصد ، از قبيل ارسال نمونه برای قرار گرفتن در يك كلكسيون مرجع ، می ‌خواهيد آن را از طريق پست ارسال نماييد؛ نياز به بسته‌بندی خاصی می ‌باشد. متأسفانه بسياری از نمونه‌ها به صورت شكسته شده يا با خسارت‌های غير قابل جبران به مقصد می ‌رسند. اين امر تقريباً بيشتر به خاطر بسته‌بندی نادرست و ضعيف آنها می ‌باشد، تا به خاطر اهمال و بی ‌دقتی در سرويس‌های پستی. از خسارت ديدن نمونه می ‌توان با رعايت احتياطات ساده‌ای جلوگيری به عمل آورد.

     نمونه‌های موجود در مايعات بايد در داخل ويال‌های پلاستيكی يا شيشه‌ای كه دارای يك درب پيچ ‌دار هستند، ارسال شوند و نبايد در لوله‌هايی كه با چوب پنبه يا قطعات پلاستيكی مسدود شده‌اند، قرار گيرند. در صورتی كه ويال‌های شيشه‌ای به دقت بسته‌بندی شوند، امنيت آنها به اندازه انواع پلاستيكی است، اما از هر نوعی كه استفاده می ‌شود، درپوش‌هايشان بايد با چسب بسته شوند، تا خطر تراوش مايع و خشك شدن محتويات لوله كاهش يابد. از ظروف چوبی توخالی موجود در بازار می ‌توان برای پست كردن ويال‌های با اندازه‌های مختلف، استفاده نمود. هر ويال بايد در داخل اين لوله‌ها با نوارهای دستمال كاغذی كه در اطراف آن چپانده می ‌شود، در جای خودش فيكس شود تا نمونه‌ها در حين انتقال تكان نخورند و بدن آنها متلاشی نشود.

     برای ارسال پستی حشراتی كه به صورت خشك سوزن زده شده‌اندی، بايد آنها را در يك جعبه محكم و تانشو، لاستيكی يا چوبی كه آن هم به نوبه خود در يك كارتن بزرگتر قرار می ‌گيرد، بسته‌بندی كرد. تقريباً همه خسارتی كه به نمونه‌های سوزن زده شده در پست وارد می ‌شود، در اثر فقدان يا ضخامت كم و ناكافی بسته‌بندی اطراف آن‌ها و جعبه محتوی نمونه می ‌باشد. حداقل ضخامت 8 سانتيمتر از ماده بسته‌بندی نرم (مثل پلاستيك حباب‌دار)، يا پشم چوب بايد در اطراف هر سطحی حتی يك جعبه نمونه كوچك ، و بيشتر برای جعبه‌های ذخيره بزرگ مورد استفاده قرار گيرد. فضای بين نمونه‌هايی كه به صورت سوزن زده شده ارسال می ‌شوند ، بايد طوری تنظيم شود كه اگر نمونه‌ها به صورت تصادفی در حين حمل و نقل بچرخند ، با يكديگر برخورد نكنند.  يك قطعه پنبه بايد در گوشه جعبه قرار داده شود تا قطعات شكسته شده بدن نمونه‌ها در آن گير كنند و به بقيه صدمه نزنند.

     محتويات بسته ارسال شده ، به صورت متداول روی سطح خارجی آن يا روی هر فرم لازم به صورت نمونه برای مطالعه علمی ؛ فاقد ارزش تجاری” بايد نوشته شود. اين كار باعث می ‌شود كه در موقع بازرسی گمرك ، جعبه را باز نكنند و محتويات آن آسيب نبيند. 

  تهیه کننده : علی لایق

روشهای جدید در رده بندی

 

روشهای جدید در رده بندی

 

هدف رده بندی جدید نه تنها توصیف ، تشخیص و مرتب کردن موجودات در سطوح مناسب است ، بلکه شامل درک تاریخ تکامل و مکانیزهای آنها نیز می شود. روشهای اولیه به طور عمده تنها بر خصوصیات مشاهده شده استوار بودند و به تفاوتهای زیر گونه ای توجه نداشتند. بنابراین بسیاری از گونه ها به وسیله یک یا تعداد محدودی نمونه شناسایی می شوند. در حال حاضر توجه زیادی به تقسیم بندی فرعی گونه ها مانند زیر گونه و جمعیتها مبذول می گردد. گونه مرفولوژیکی سابق اکنون گونه بیولوژیکی نامیده می شود که خصوصیات اکولوژیکی ، ژنتیکی ، بیوشیمیایی و سایر خصوصیات را شامل می شود. همه این روشهای جدید در توضیح ساختار واقعی گونه و موقعیت تکاملی آن سهم بزرگی دارند. ولی از آنجایی که اغلب روشهای جدید به روشهای خاص نیاز دارند این روشها نیز مستلزم پاره ای مسائل می باشند ، شرح مختصری از تمام روشهای رایج در رده بندی ارائه می شود :

 

1- روش مرفولوژیکی

صفات مرفولوژیکی مهم مانند اندامهای تناسلی خارجی ، شاخکها ، بالها ، تعداد و نحوه پراکنش موها و غیره در نمونه های بالغ بیشتر در بین بند پایان ، هنوز در مطالعات رده بندی ما غالب هستند. در عصر رده بندی جدید به منظور درک ساختار ظریف صفات متعدد مورفولوژیکی روشهای جدید کشف شده اند. این روشهای جدید به کشف خصوصیات جدید و قابل اعتمادتر منجر شده اند. استفاده از اسکن میکروسکوپهای الکترونی در مطالعات رده بندی بندپایان و سایر بی مهرگان افزایش یافته است. این میکروسکوپ از طریق تهیه تصاویر تقریبا سه بعدی با بزرگ نمایی مفید پنجاه تا ده هزار برابر اطلاعات عالی درباره سطح نمونه ارائه می دهد. بسیاری از صفات ریز در حشرات و کنه های گیاهی و حیوانی و سایر بندپایان کوچک وجود دارند که با استفاده از استرئومیکروسکوب بخوبی قابل بررسی نیستند و باید تنها در چنین بزرگنمایی زیادی مطالعه شوند. تصاویر سه بعدی خیلی بزرگ در کشف صفات جدید و بعلاوه در آشکار کردن جزئیات نا مشخص صفات شناخته شده متعد کمک زیادی می کنند.

 

2- روش جنین شناسی و مراحل نابالغ

در تمامی افراد ، طی رشد جنینی تغییراتی در الگوهای صفات بروز می کند. چنین تغییراتی در گروهایی که افراد آن مراحل مختلف مرفولوژیکی کاملا متفاوتی را طی می کنند ، کاملا مشهود است. نمونه بسیار خوب به وسیله موجودات دارای مراحل چند شکلی مناسب ارائه می شود که رشد آنها شامل چند مرحله جوان مشخص است که هر یک به وسیله یک پوست اندازی متمایز می شود. توصیف رده بندی نه تنها بر اساس خصوصیات مرفولوژیکی افراد بالغ بلکه بر اساس مجموع خصوصیات همه مراحل است.

 

3- روش اکولوژیکی

شاید قدیمیترین کوشش ثیت شده استفاده از اطلاعات اکولوژیکی در طبقه بندی به وسیله افلاطون باشد که او از زیستگاه آبی ، خاکی یا هوایی به عنوان خصوصیت اصلی استفاده کرد. اما ارسطو اولین فردی بود که به طور جدی به اهمیت چنین خصوصیاتی در طبقه بندی حیوانت فکر نمود. او حتی آزادانه از آنها در طبقه بندی خود استفاده نمود. اکنون این امر محقق است که هر گونه در طبیعت دارای کنج اکولوزیکی ( نیچ) خاص خودش می باشد و از نظر ترجیح غذایی ، فصل تولید مثل ، مقاومت در برابر عوامل فیزیکی مختلف و غیره از نزدیکترین وابستگانش متفاوت است. وقتی که دو گونه نزدیک به هم در یک محیط مشترک همزیستی دارند ، آنها از طریق خصوصیات کنج اکولوژیکی خاص گونه ای از رقابت کشنده اجتناب می کنند. گونه های خیلی وابسته ای هستند. که در مکانها و زیستگاهای طبیعی متفاوت زندگی می کنند که در چنین مواردی ممکن است خصوصیات اکولوژیکی بسیار شبیه هم داشته باشند یا اینکه در یک زیستگاه بطور مشترک زندگی کنند و هر یک دارای غذای متفاوتی باشند یا به بیان دیگر از رقابت بین گونه ای اجتناب ورزند.

 

4- روش رفتاری

استفاده از خصوصیات رفتاری در رده بندی حیوانی یک روش نسبتا جدید است. این روش یکی از مهمترین منابع اطلاعات رده بندی به شمار می رود. این خصوصیات در جدا کردن گونه های نزدیک به هم کمک بزرگی می کنند. رفتار شناسی مقایسه ای در بهبود طبقه بندی پرندگان ، حشرات ( مخصوصا سیرسیرکها ، زنبورها و بعضی سوسکها ) قورباغه ها ، ماهیها و غیره بسیار مفید بوده است. این صفات به طور ژنیتیکی تعیین می شوند و مانند صفات مرفولوژیکی از نسلی به نسل بعد انتقال می یابند ، بنابراین این صفات به عنوان مکانیزمهای جدا کننده و شروع سازگاریهای جدید نقش بزرگی ایفا می کنند.

وسایل ضبط دقیق صدا و سونوگرافی در مجزا نمودن گونه های نزدیک به هم پرندگان و سایر حیوانات کاملا مفید بوده اند.

 

5- روش سلول شناسی

این روش مطالعات زیر را شامل می شود :

 

الف- مکملهای ژنتیکی

شامل ژنوم ( DNA در هسته ) و پلاسمون ( DNA در ارگانلهای سیتوپلاسمی ) می باشد. دزواکسی ریبونوکلئیک اسید ماده اصلی توارث است. اعتقاد بر این است که اگر ترکیب DNA در تمام گونه ها شناخته شود ، سیر تکاملی آنها کاملا روشن خواهد شد. همین طور اعتقاد بر این است که مقدار DNA در هر دسته از کروموزومها برای هر گونه ثابت است. اما هنوز مشخص نشده است که نسبت محتوای DNA کروموزومها به تنوع اندازه بندهای هتروکروماتیک یا ارتباط آنها با تفاوت ضخامت در متافاز نسبت دارد. حتی در حال حاضر مقدار معینی از DNA و پروتئین که در میتوز تحریک می شوند تا در تعداد معینی از کروموزومها انتشار یابند. معلوم نیست.

 

ب- دورگ گیری DNA :

کشف اینکه دو رگ گیری بین اجزاء تک رشته ای DNA از منابع مختلف امکان پذیر است ، یک روش فیزیکوشیمیایی را برای سنجش ارتباطات ژنتیکی بین گونه ها فراهم می کند. در این نوع از مطالعات DNA استخراج شده از یک موجود در لوله آزمایش با لاینهای سلولی از سایر موجودات دو رگ گیری می شود. این روشهای پیوند DNA نوید بخش حل مسائل پیچیده رده بندی می باشند. روابط رده بندی اینها به وسیله Hoyer et al. بخوبی بررسی شده است. گزارشهای فسیلی ناقص در بسیاری از گروهای حیوانی ممکن است در طی مطالعات مربوط به حل مشکلات تکاملی با فیلوژنتیکی ، مسائلی را مطرح نماید.

 

ج- مطالعات کاریوتیپ شناسی

سلول شناسی کروموزومی بیشتر به وسیله متخصصین رده بندی گیاهی تا متخصصین رده بندی حیوانی مطرح شده است. شالوده رده بندی کروموزومی زمانی بنا نهاده شد که مسائل تشخیص کروموزومی پذیرفته شد و نظریه کروموزومی توارث ایجاد شد. کاریوتیپ توسط تعداد ، اندازه و شکل خارجی کروموزومها مشخص می شود و یک خصوصیت ثابت و قطعی هر گونه می باشد. تعداد ، شکل و نحوه جفت شدن کروموزومها ممکن است با استفاده از روشهای مختلف تشریح و رنگ آمیزی تعیین شود. رده بندی کروموزومی می تواند بخوبی در تعیین روابط فیلوژنتیکی گروها و بعلاوه در جدا کردن گونه ها خویشاوند مفید باشد.

تحول روشهای اصلاح شده در خلال سی سال گذشته کار با کروموزومها را بسیار راحت نموده است. امروزه کار کردن با گروههای مشکل مانند پستانداران ، پرندگان و حشراتی از قبیل پروانه ها نیز امکان پذیر شده است. در حال حاضر کاریوتیپ معتبرتری برای در حدود هزار گونه از پستانداران چند صد گونه از ماهیان ، دوزیستان ، خزندگان و پرندگان وجود دارد. تعدادی از مجموعه گونه ها مخصوصا در پستانداران و دوزیستان راسته Urodela تجزیه شده اند.

 

                                                 

6- روش بیوشیمیایی

این روش نیز به طور وسیع در گیاهان بیشتر از حیوانات مطالعه شده است. استفاده از این قبیل صفات در رده بندی اولین بار در سال 1813 به وسیله کاندول برای جدا کردن گونه های نزدیک به هم گیاهان شروع شد. امروزه این حقیقت کاملا شناخته شده است که متابولیسم یک موجود مجموعه ای از تغییرات شیمیایی است و مرفولوژی ، رفتار و اکولوژی یک موجود باید به متابولیسم آن وابسته باشند. حیوانات حاوی تعداد زیادی از ترکیبات پیچیده مانند هورمونها ، آنزیمها و سایر پروتئینهای دارای پپتیدها ، اسیدهای نوکلئیک ، اسیدهای آمینه و قندها هستند. تکنیکهای رده بندی بیوشیمیایی احتمالا کمتر تحت تاثیر مستقیم عوامل محیطی قرار می گبرند و نسبت به بسیاری از تجزیه و تحلیلهای مرفولوژی متداول اختلافات ژنتیکی را بهتر منعکس می نمایند. کار اصلی متخصص رده بندی بیوشیمیایی مقایسه و مقابله ترکیبات هم ردیف با نقش مشابه در گونه های مختلف حیوانی با توجه به خصوصیات و توزیع آنها در اندامهای مختلف بدن است. بنابراین گونه ها را می توان بر اساس توالی های آمینواسید در پروتئین های یک موجود و بر اساس اختلافات موجد در گونه های مختلف از یکدیگر متمایز کرد. Crick آنرا رده بندی پروتئینی نامید. این اعتقاد نیز وجود دارد که تغییرات و ساختمان آنزیم می تواند در کشف گونه های جدید کمک نماید. Lahni آنرا رده بندی مولکولی نامید. رده بندی مولکولی در اصل شامل توالی نوکلئوتیدها در پلی نوکلئوتیدها بود.  Turner ترجیح داد که آن را به دو نوع رده بندی مولکولهای کوچک و رده بندی مولکولهای بزرگ تقسیم نماید. رده بندی مولکولهای کوچک به توزیع و روابط بین سنتز حیاتی ترکیبات با وزن مولکولی کوچک مانند اسیدهای آمینه آزاد ، آلکاسیدها ، ترپنها و فلاونوئیدها تکیه می کند ، این ترکیبات معمولا تحت عنوان ترکیبات ثانویه نامیده می شوند. این روش بویژه در حل مسائل رده بندی در جایی که دورگ گیری یک عامل باشد مناسب است. رده بندی مولکولهای بزرگ در ارتباط با مولکولهای پلی مری مانند   DNA و RNA ، پلی ساکاریدها و پروتئینها می باشد. این روش در حل پاره ای از مسائل پیچیده تر رده بندی بخصوص آنهایی که روابط بین سطوح بالاتر را شامل می شوند ، مناسب است.

بنابراین در حال حاضر روش بیوشیمیایی به طور قطعی در حل بسیاری از مسائل رده بندی مفید است. اما این روش در بسیاری از موارد نیز مفید نیست. بعلاوه چنین مطالعاتی فقط در مورد موجودات در قید حیات امکان پذیر است و بنابراین ردیابی مسیر تاریخ تکاملی مشکل است. روش بیوشیمیایی نمی تواند با توجه به فیلوژنی موجودی که گزارشهای فسیلی آن نامناسب یا وجود ندارد به قضاوت قطعی منجر می شود. بیشتر کارهای رده بندی بیوشیمیایی فقط بر اساس اختلافات کمی و کیفی مواد تشکیل دهنده تمام بدن موجودات یا یکی از بافتهای آنها ست. صفات مرفولوژیکی مانند خصوصیات شیمیایی نیز متغیر هستند. درک صحیح روابط رده بندی موجودات برای آشکار کردن تنوع الگوهای بیوشیمیایی نیازمند مقایسه تعدادی از خصوصیات بیوشیمیایی در ترکیب با صفت دیگری است صرفا بر اساس یک صفت بیوشیمیایی ممکن نیست. نظر به اینکه پروتئینها و اسیدهای نوکلیئیک یک تخمین معتبر هر چند غیر مستقیم از درجه همانندی ژنتیکی بین حیوانات را فراهم می کنند ، برای درک روابط رده بندی حیوانات مقایسه خصوصیات مختلف اجزاء شیمیایی تشکیل دهنده مناسبتر از سایر اجزاء تشکیل دهنده است. انتشار اسیدهای آمینه آزاد در اندامهای مختلف حشرات نسبت به وجود یا عدم وجود محض یا تراکم آن در کل بدن یا یکی از بافتهای بدن حیوانات از ارزش رده بندی بالاتری بر خوردار است.

 

انواع روشهای شیمیایی

این مطالعات به پنج روش ایمنی شناسی ، کروماتوگرافی ، الکتروفوز ، اسپکتروفتومتری و بافت شناسی شیمیایی انجام می شوند. همه این روشها در ارتباط است با مشخص کردن ترکیبات شیمیایی بافتها و سرم خون که مواد شیمیایی لازم برای تغذیه سلولها هم در رشد و هم تولید مثل حمل می کند.

 

 

الف- روش ایمنی شناسی

این روش بر واکنش ته نشینی ( رسوب )  استوار است که برای مطالعه آنتی ژنهای محلول مانند آنهایی که در سرم حیوانی یا ترشحات بافت گیاهان یا حیوانات وجود دارند ، ترجیح داده می شود. این روش اولین بار به وسیله Rudolph Krauss در مورد میکروارگانیزمها کشف شد. استفاده از آن براساس این حقیقت است که : پروتئینهای یک موجود در برابر پروتئینهای موجود خویشاوند به طور قویتری با آنتی بادیها واکنش نشان خواهد داد تا در برابر پروتئینهای موجود با درجه خویشاوندی کمتر. یک آنتی ژن ( معمولا یک پروتئین ) ، وقتی به یک حیوان تزریق شود حیوان را به تولید ترکیباتی تحریک خواهد کرد ، آنتی بادیها با درجه اختصاصی زاید در برابر مواد تزریق شده در واکنش نشان خواهد داد. حیوانات دارای آنتی بادی مصون در نظر گرفته می شود و فرآیند ایمن سازی ، زمانی که با نسبت مناسب آنتی ژنی محلول با سرم مصون مخلوط شود به وسیله تشکیل یک رسوب آشکار می شود. با استفاده از این روش تعیین اینکه یک آنتی ژن مختص یک جنس ، گونه هایی از جنس ، یا حتی نژاد بخصوصی در یک گونه است و یا واکنشهای آمیزشی  را نشان می دهد نیز امکان پذیر است.

اگر چه این عمل بیش از نیم قرن مورد استفاده بوده ، تا کنون به حد مورد انتظار برای ما مفید نبوده است.

 

ب- کروماتوگرافی

روشی است که به وسیله آن می توان اجزای یک مخلوط مرکب را مجزا و شناسایی نمود. این روش بر اساس  مقادیر متفاوتی است که ترکیبات در یک مخلوط مضاعف در طول یک محیط متخلخل مانند قطعه ای از کاغذ      ( کروماتوگرافی کاغذی )  یا ستون از پودر گچ ( کروماتوگرافی ستونی ) حرکت می کنند. کروماتوگرافی کاغذی به طور گسترده برای مقایسه ترکیبات شیمیایی گونه های نزدیک به هم ، مخصوصا با توجه به اسیدهای آمینه و پپتیدها در تیمار نینهیدرین و پورین ها و پیریمیدین ها یا سایر ترکیباتی که نور ماوراء بنفش را جذب یا عبور می دهند ، مورد استفاده بوده است. مواد مورد تجزیه به دو روش کلی تهیه می شوند. یا قطعاتی از بافتها یا حیوانات کوچک کامل به طور مستقیم بر روی فیلتر کاغذی فشرده و له می شوند یا عصاره هایی تهیه می شوند که پروتئینهای محلول در آنها ته نشین شده باشد به طوری که محلول حاصله تنها شامل اسیدهای آمینه و پپتیدهای کوچک باشد.

 

ج- الکتروفورز :

این روش نیز شامل حرکت مشابه مواد حل شده از طریق یک محیط ثابت می باشد اما در اینجا حرکت در اثر اختلاف پتانسیل الکتریکی را حاصل می شود. این روش بر اساس این حقیقت است که : اجزاء مخلوط مقادیر متغییر بار الکتریکی را حمل می کنند و بنابراین در محلول نمکی که یک جریان الکتریکی ازآن عبور داده می شود در سرعتهای مختلف حرکت خواهند کرد. این روشها اولین بار  به وسیله  Tiselius برای تشخیص اجزاء مرکب سرم پروتئینها که تحت تاثیر یک جریان الکتریکی در یک محلول نقل مکان می کنند استفاده شد. این روشها تا حد زیادی بهبود یافته اند بطوری که امکان مجزا شدن تعداد زیادی از پروتئینهای مختلف در یک سیانین وجود دارد. امروزه برای مطالعه ترکیبات مولکولی پروتئینهای پیچیده ، انواع مختلفی از روشهای الکتروفورز وجود دارد.

در الکتروفوز کاغذی مخلوط مورد تجزیه بر روی یک نوار کاغذی که قبلا به وسیله محلول نمکی مرطوب شده ریخته می شود. انتهای نوار در داخل ظرفی که با محلول پر شده است قرار داده می شود. یک الکترود در داخل هر ظرف فرو برده می شود و جریان مستقیم از داخل محلول عبور داده می شود. اجزاء متفاوت بر اساس بار الکتریکیشان با سرعتهای مختلف جابجا می شوند. زمانی که ترکیبات مجزا شدند ، تشخیص آنها به روشهای مختلف انجام می شود. کاغذ ، به خاطر کیفیت بالای جذب مولکولی ، اندازه متغییر خلل و فرج ، جریان شدید انتقال الکترونی بافر ، در ابتدا توسط ژل آگار ، سیس نشاسته و اخیرا به وسیله ژل آکریل آمید جایگزین شد. هر یک از این عوامل باعث بهبود در افزایش تمایز مولکولهای بزرگ می شوند. محیط نشاسته و آکریل آمید بعد دیگری را در جدا سازی پروتئین ایجاد کردند.

 

د- اسپکتروفتو متری با اشعه مادون قرمز:

این روش بر اساس جذب نورمادون قرمز به وسیله مواد بیولوژیکی استوار است. بنابراین الگوهای تشکیل شده بر اساس ترکیب شیمیایی آنها می باشد و باعث روشن شدن بسیاری از جنسهای مهم رده بندی می شود. این روش تا کنون بیشتر در مورد میکروارگانیزمها به کار رفته است.

 

ه- مطالعات بافت شناسی شیمیایی :

هنگامی که بافتهای کسانی از گونه های مختلف حیوانی وظیفه مشابهی را در ظاهر نشان دهند ، ممکن است بین آنها اختلافات بیوشیمیایی مشاهده شود که می تواند از ارزش رده بندی برخوردار باشد. این صفات نیز می توانند در تشخیص گروه بندیهایی در سطوح پائینتر از گونه نیز کمک نمایند. روشهای بافت شناسی شیمیایی شامل تکنیکهای ظریف مشخص و واکنشهای خاص رنگ آمیزی می باشد. روش تثبیت ماده در این قبیل مطالعات دارای اهمیت زیادی است ، به طوری که نباید نسبت به آنچه در حالت زنده وجود دارد ، تغییرات شیمیایی روی دهد. این روشها در تجزیه کیفی و نیمه کمی پروتئینها ، اسیدهای آمینه آزاد ، آنزیمها ، کربوهیدراتها ، مایعات و اسیدهای نوکلئیک حاوی یونهای فلزی به کار رفته است. برای رنگ آمیزی از رنگها مختلفی استفاده می شود تا این خصوصیات بهتر درک شود. استفاده از میکروتومهایی که به طور مستقیم از بافتها مقطع می گیرند و بویژه میکروسکوپهای الکترونی این مطالعات را معنی دارتر کرده است. این روش وقتی با سایر خصوصیات ترکیب شود ، قادر است در استنباط روابط رده بندی بین گروهای مختلف حیوانی نیز کمک بزرگی بنماید.

 

7- رده بندی عددی

رده بندی عددی وابستیگیها یا مشابهت های بین واحدهای رده بندی و مرتب کردن این واحدها در داخل گروههای رده بندی بر اساس وابستگیهایشان می باشد. پاره ای از محقیقین واژه تاکسی متریک را ترجیح می دهند. در دو واژه دیگر تاکسونومتریک و تاکسومتری نیز مورد استفاده می باشند ، اما بین تاکسی متریک و تاکسی متری رقابت وجود دارد.

از حیث تعداد ، رده بندی عددی بر اصول  Adanson استوار است. این مفهوم بر استفاده از حداکثر تعداد خصوصیات و همچنین تمام آنهایی که هم وزن هستند استوار است. واحدهای رده بندی مجزا می توان به واسط همبستگی خصوصیات گوناگون در گروههای مختلف مورد مطالعه ایجاد کرد ، اما هنوز در مورد تعداد خصوصیات مود استفاده در این روش اختلاف نظرهایی وجود دارد. استفاده از حداقل شصت صفت ، Moss از135 تا 146 صفت در حالی که Steyskal حداقل از هزار صفت بویژه در مورد حشرات را ترجیح می دهند.

اکثریت کارهای انجام شده در رده بندی عددی در ارتباط با طبقه بندی در مفهوم شناخت گروهی است. این محققین تا اندازه زیادی از مطالعاتشان طرفداری کرده اند و در حل مسائل طبقه بندی بیولوژیکی بسیار مدعی هستند.

 

8- رده بندی افتراقی

رده بندی افتراقی اولین بار توسط Wimble بعنوان یک روش شناسی برای ترکیب اندازه گیریها ، شاخصها و فراوانیهای چند گانه در یک متغییر مرکب پیشنهاد شد ، عمل رده بندی این روش در تمام موقعیتها ، متوسط تغییر با فاصله از یک واقعیت کلی را ارزیابی می کند. این روش به محقق اجازه خواهد داد که سرعتهای تغییر با فاصله ( تفاوت ) چند صفت را جمع کند تا نواحی تمایز درون یک واحد رده بندی را نشان دهد.ظاهرا تنها تعداد معدودی از زیست شناسان از این روش استفاده کرده اند ، از قرار معلوم این موضوع به علت پر زحمت بودن روشهای مطرح شده توسط Wimble برای بدست اوردن تفاوتهای بین یک دسته از صفات می باشد. با توسعه روشهای محاسباتی جدید اکنون این عیب می تواند برطرف شود.

رده بندی افتراقی می تواند در مطالعات اکولوژیکی نیز مورد استفاده قرار گیرد ، چون لازم نیست متغییرها خصوصیات یک موجود باشند ، بلکه ممکن است تراکم گونه ها در درون مجامع مختلف یا درصد فون و فلور با ویژگیهای خاص باشد.

 

اصول رده بندی جانوری              تالیف : وی. سی. کاپور

ترجمه : دکتر احد صحرا گرد ( عضو هیات علمی دانشگاه گیلان )

           دکتر جلیل حاجی زاده ( عضو هیات علمی دانشگاه گیلان )

پرندگان نیشابور

پرندگان نیشابور

پناهگاه حیات وحش حیدری

اداره کل محیط زیست خراسان رضوی

بخش محیط طبیعی _ قاسم پور

 

موقعیت و وسعت جغرافیایی منطقه:

منطقه حیدری نیاشبور یکی از مناطق شکار ممنوع استان خراسان رضوی با وسعتی حدود 46350 هزار هکتار ( وسعت قبلی منطقه 20000 هکتار بوده که با الحاق منطقه گورخر به آن وسعتش افزایش یافت و به وسعت کنونی رسیده ) در هفتاد کیلومتری شهرستان نیشابور و در عرض جغرافیایی 32/36 تا 49/36 و طول جغرافیایی 30/58 تا 46/58 واقع گردیده است. روستا های مجاور منطقه عبارتند از : بقیع ، بجنو ، برمهان ، خربره ، کلیدر ، برکشاهی و کلاته.

منطقه با سیمای کوهستانی و صخره ای دارای تپه ماهور های فراوان و دره های نسبتا عمیق و یک اکوسیستم فعال با ذخیره گاه های طبیعی که دارای تنوع فون و فلور قابل ملاحظه ای می باشد. این منطقه از سال 1373 به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام گردید.

پرندگان به برخورداری از قدرت پرواز صاحب بزرگترین زیستگاه هستند منطقه حیدری نیز با داشتن شرایط کوهستانی و همچنین منابع آبی غنی پناهگاه خوبی برای انواع پرندگان است. در حال حاضر به معرفی تعدادی از آنها که در این منطقه می باشند می پردازیم :

 

عقاب طلایی Goldeneagle

مشخصات : طول بدن پرنده 75 تا 88 سانتیمتر ، دم نسبتا بلند و مستطیل شکل و پس سر به رنگ مسی طلایی است.پرنده نابالغ به رنگ قهوه ای تیره و پرهای پس سر به رنگ زرد مسی با قاعده سفید بی رنگ است شاهپرهای اولیه و ثانویه و دم سفید چرکی است که نوار تیره و پهنی در انتها دارد و با افزایش سن ، از سفیدی آن کاسته می شود.

صدا : صدای این پرنده به صورت ارس کردن بلند و شبیه ( کلیاک – کلیاک – کلیاک ) شنیده می شود.

زیستگاه : این پرنده در کوهستان های کم گیاه و خشک ، جنگلهای کوهستانی و صخره های ساحلی به سر برده و روی درختان بلند یا لبه پرتگاه می سازد.

 

کبک Chukar

مشخصات : این پرنده 33 سانتی متر طول ، جثه ای جمع جور و اندازه ای متوسط دارد. پرو بال در روتنه خاکستری نخودی و در پهلو ها نوارهای بلوطی خرمایی سیاه سفید ، و صورت سفید است که نوار پهن سیاه ابرویی گوشواره مانندی در آن دیده می شود که تا بالای سینه امتداد پیدا کرده ، زیر تنه زرد بلوطی و روتنه خاکستری مایل به صورتی است و حاشیه های دم خاکستری رنگ که در هنگام پرواز و گسترده بودن به رنگ بلوطی دیده می شود.

صدا : صدای پرنده بلند و سریع ، شبیه ( کا _ کا _ کاکا _ کاکا ) شنیده می شود.

زیستگاه : در دامنه های کوهستان و مناطق شیبدار صخره ای و سنگلاخی به سر می برد.

 

سنگ چشم دم سرخ  Lsabelline shrike

مشخصات : طول بدن 18 سانتیمتر است سر و روتنه خاکی شنی و خط ابرو به سمت عقب امتداد دارد. شهپرهای دم قرمز ، چانه و گلو سفید نخودی ، زیر تنه نخودی صورتی و قاعده شاهپرهای بال سفید شفاف است ، پرهای پرواز تیره ، پرهای پوششی زیر دم و دمگاه قرمز است که به همین واسطه پرنده ماده از پرنده جوان یکساله تمیز داده می شود کنتاره های سینه به صورت هلالی شکل صورتی قرمز است منقار نسبتا کوچک و سیاه و انتهای آن اندکی قلاب مانند است.

صدا : صدای این پرنده ارام و آهنگین و کوتاه ، شبیه ( شاک) و هنگام ترس به صورت یکسری کلمات خشن ، شبیه ( کک _ کک _ کک ) شنیده می شود.

زیستگاه : در استپهای خشک با بوته ها و درختان پراکنده آکاسیا ، مناطق نیمه بیابانی و کوههای فرسایش یافته به سر برده و زمستانها ، به صورت مهاجر عبوری در کشتزارها دیده می شود.

 

سینه سرخ   Robin

مشخصات : این پرنده 14 سانتیمتر طول دارد و به واسطه صورت و سینه قرمز حنایی اش قابل شناسایی است جثه تپل ، چشمها سیاه و بزرگ و بالها کوتاه است ، زیر تنه سفید مایل به خاکستری و منقار و پاها تیره است. در پرنده جوان قرمزی ی سینه به قهوه ای تیره نزدیکتر و پرواز لکه های قهوه ای و نخودی است. اعلب در حال جست زدن در نزدیکی زمین و جایی که سایه است دیده می شود ف راست می نشیند و تا اندازه ای اهلی است.

صدا : صدای ساده و آهنگین با ملودیهای زیبا شبیه ( تیک) یا ( تی ک _ایک ) و نیز ( ته سی پ ) شنیده می شود.

زیستگاه : این پرنده در باغهای سایه دار ، پرچین ها و جنگلهای با پوشش زیر اشکوب به سر می برد و در سوراخها ، شکاف درختان و انتهای پرچین ها آشیانه می سازد.

مصاحبه با دکتر مجتهد زاده

 

مصاحبه با دکتر مجتهد زاده

 

و درودخدابر او، فرمود : با آن کس که تورا سخن آموخت به درشتی سخن مگو، و با کسی که راه نیکو سخن گفتن به تو آموخت ، لاف بلاغت مزن.                  ( نهج البلاغه / محمد دشتی / قم :  نشر روح /960ص / 1379/ حکمت411/ صفحه729 )

 

 شگفتی آفرینش ملخ

واگر خواهی در شگفتی ملخ سخن گو، که خدا برای او دو چشم سرخ ، دو حدقه چونان ماه تابان آفرید و به او گوش پنهان ودهانی متناسب اندامش بخشیده است ، دارای حواس نیرومند ، ودو دندان پیشین است که گیاهان را میچیند ودو پای داس مانند که اشیاءرا بر میدارد ، کشاورزان برای زراعت از آنها می ترسند . قدرت دفع آنها را ندارند گرچه همه متحد شوند . ملخ ها نیرومندانه وارد کشتزار می شوند وآنچه میل دارند می خورند ، در حالی که تمام اندامشان به اندازه یک انگشت باریک نیست!     

( همان / خطبه185/ صفحه361 )

 

وچه آرام با چشمانی معصوم اما بسیار با تجربه اش می نگریست، دستان رنجورش گواه آن میدادکه چه زیبا وبا علاقه مصور می کرد آنچه را می دانست ومی خواست بدانند؛ صدای خسته اش نشانگر بیان های طولانی اما دلنشینش درطول سالهای تدریس بود.

 

در ایام هفته معلم بر آن شدیم علاوه بر تقدیر از معلمان واستادان در عرصه تدریس ، یادی از اساتیدی شود که سالها تحصیل ، تدریس وتحقیق کردنداما به دلایلی دیگر آرام شده اند ، اما نباید فراموش شوند. به همین دلیل تصمیم گرفتیم به سراغ یکی ازعالمان وادی علم برویم که روزگاریست دوستداران وعلاقه مندان رشته ایشان دیگر نمی توانند با وی به بحث و گفتگو بپردازند وآنها را به تفکر بر انگیزد واز عطش آنها بکاهد.

ازهمین حیث ، با یکی ازشاگردان گذشته وامروز ایشان جناب اقای دکتر نعمتی به دیدار ایشان رفتیم که هم جویای حال ایشان شویم وهم با دریافت اطلاعاتی از ایشان در زمینه تحصیل ، تدریس وتحقیق ، ایشان  را به افراد علاقمند به علم به خصوص جانور شناسی وحشره شناسی ، اما غریبه با وی معرفی کنیم ؛ تا شاید بتوان هر چند ناچیز تقدیر وتشکری هم از این استاد به عمل آوریم .

 

مطالبی که در ذیل خواهد آمد اطلاعاتی است جالب و مفید که از مصاحبه با جناب آقای دکتر مجتهدزاده ( از اساتید سابق دانشکده) وهمسر مهربان ایشان ( خانم منیره طاهری ) گردآوری شده است.

10 اردیبهشت 1314در شهری آشنادر خانواده ای خانزاده فرزند پسری به دنیا آمد که پدر ومادرش نام اورا شاپور نامیدند . فرزندی که بعداز رسیدن به سن تحصیل علیرغم مخالفت پدرش واصرار او برای گذران بقیه عمر در   زمین های پدری ، عرصه علم ودانش رابسیار گرانقدر تر از آن دانست که بخواهد به آن پشت کند.

پس اورفت ، نه به جاییکه در آن ناامیدی برای والدین عزیزش فراهم شود ، بلکه به مسیری که پس از چند سال والدینش از اوبه عنوان مردی بزرگ یاد کنند . فرزندی عزیز که نه تنها به مادرو پدر خود بلکه به جامه هم دین خود را اداکرد.

 

واما رشته زیبای اوچه بود که میتوانست برای جامعه اش مفید واقع شود ؟ بله زیست شناسی ومدرک او لیسانس جانور شناسی و بعد فوق لیسانس آن ؛ آیا در همین حد محدود شد؟ نه...

علاقه به علم ودانش وبه خصوص زیست شناسی او را از تلاش باز نداشت و پس از ازدواج و دارا بودن دوفرزند با وجود اینکه دوری از آن نور چشمان عزیز برایش به اندازه ای سخت وغیر قابل تحمل بود که تصورش هم در ذهن نمی گنجید ، امّا رفت چون باید می رفت. به کجا؟... به دانشگاه اورسه ی پاریس در کشور فرانسه برای تحصیل دردوره ی دکترای حشره شناسی که با وجود سختی های بسیار در زمینه های مختلف به علت علاقه زیاد نه در 6سال بلکه در 4سال آنرا به پایان رساند . به آغوش مهربان وصمیمی خانواده اش و وطن عزیزتر از جانش بازگشت. ودر این میان کسی که باعث آرامش واطمینان او می شد همسری بود مهربان ودلسوز که در ضمن بارور کردن نونهالان زندگیشان ، به تعداد زیادی از فرزندان این مملکت هم علم می آموخت تا بدانند وآنچنان نشود که ندانند.

 

به یقین کسی که آنقدر به تحصیل اهمیت می دهد به تدریس وانتشار علم هم بسیار علاقمند است واین موضوع از تدریس40 ساله ی آقای دکتر مشخص است ، تدریسی که30سال ازآن در دانشگاهها (به خصوص فردوسی) همراه با تحقیق وپژوهش فراوان بود  به طوری که در بیشتر تابستان ها دانشجویان زیست شناسی خود را آماده می کردند تا با استاد عزیز به گردش بروند ونه تنها از طبیعت زیبا لذت ببرن بلکه نادانی خود را حداقل  در ارتباط با کوچکترین جانوران قابل لمس برای انسان (حشره ها) به پایین ترین سطح ممکن برسانند ، وچه لذتی داشت تحقیقات وبررسی بعد از سفر به نقاط مختلف ایران.

 

                                            

 

گچ، تخته و...چه کلمات آشنایی هستند ویاد آور چه خاطرات زیبایی. خاطراتی که شایدهیچ گاه خاطره ای به زیبایی آنها در ذهن ما از دوران تحصیلیمان بجا نماند وچه قدر دل انگیزتر می شود هنگامی که می بینی استاد تو قبل از تو در سر کلاس آمده است ودر طی سالهای طولانی تدریس در 30سال حتی 30 ثانیه هم تأخیر نداشته باشد برای آنکه اولین درس زندگی را به تو بیاموزد . اما زیبایی بیشتر آن در حین تدریس بود . زمانی که با تعجب می دیدی هیچ جزوه و کتابی روی میز وجود ندارد واز تصاویر زیبایی که با دقت تمام و تأملی وصف نا پذیر با گچ های رنگی بر تخته سیاه کشیده شده بود ، تصور می کردی نقاشی جالبی را می بینی که نه تنها تو را به حیرت وا می دارد بلکه علاقمند به فراگیری علم ودانش می کند . و در آن لحظه با خود می گویی من حتما این گرایش را برای ادمه تحصیل انتخاب میکنم وبه رشته ی خود واستادان آن می بالی . و چه قدر سخت است لحظه ای که کلاس تمام می شود ( البته از سکوت حیرت آور دانشجویان آن ، رهگذران بیرون تصور می کردند فردی با خود حرف می زند وخود را برای سمیناری آماده می کند ) لحظه ای که باید با استاد  تا هفته ی آینده خداحافظی کرد واز آن ناخوشایندتر آنکه برای ساعت بعد تخته سیاه پاک می شود ...

چنین استادی که آنقدر علاقمند به مطالعه است یقیناً بیشتر ساعات خود را به مطالعه می گذراند والبته به جغرافیا هم علاقه ای خاص دارد . نمونه ای از تحقیقات او (( جمع آوری و رده بندی حشرات وتعیین نحوه ی پراکندگی لاروهای سنجاقک های منطقه ی خراسان-بررسی اثر استروِِئیدی به نام  AB14 در ترشح هورمون اکریزون در گونه ای از ملخ )) بوده است. کتاب (( اصول رده بندی حشرات )) دکتر مجتهدزاده تنها کتابی است که می تواند مارا با قلم ایشان آشنا کند ، اگرچه ایشان در همایش های بسیاری شرکت داشته اند.

و چه تقدیروسپاسگذاری برای این چنین استادی لازم خواهد بود؟؟؟    

استادی که پس از سکته اول خود ، هفته ای 5 ساعت برای دانشجویان کار شناسی ارشد تدریس می کرد.اوبیشتردر ذهن ها جاویدان است تا بر لوح ها. چون ذهن هاهیچ گاه پاک نخواهد شد اما کاغذها پاره ، کثیف وسوخته خواهد شد!

 

واو نمونه بود وبه زبان همسرش حقیقتا ًنمونه بود. هم از لحاظ اخلاقی وهم از لحاظ علمی.

وآنچه قلب هر انسانی را به درد خواهد آورد این خواهد بود که پس از کسالت چنین استادی، دانشگاههایی که ایشان در آن تدریس می کردند هیچ یادی از ایشان نکرده است .

فرزند پسر ایشان آقای دکتر وحید مجتهدزاده اکنون 37سال دارد ومتخصص اعصاب و روان هستند. همچنین فرزند دختر ایشان خانم مریم مجتهدزاده 36ساله وماما میباشند.

دکتر مجتهدزاده پس اولین سکته در سال1378در بستر بیماری افتاده اند و حال چندان خوشی ندارند. ایشان سه سکته کرده اندوهم اکنون به بیماری مختلفی مبتلا هستند.

برای ایشان آرزوی سلامتی می کنیم وبرای همسربسیار دلسوزشان ، که در این مدت بهترین پرستاری رانسبت به آقای دکتر داشته اند ، از خداوند متعال صبر واجر فراوان  خواستاریم .

 

گردآورنده: زیر کمیته سمینارها ونمایشگاهها

سوسيو بيولوژى

سوسيو بيولوژى

موثرترين كتاب قرن بيستم

 

ادوراد ويلسون زيست شناس مشهد و دانشگاه هاروارد با انتشار كتاب سوسيوبيولوژى ، تلفيق نوين ، در سال 1975 ، بزرگترين جنجال علمى قرن بيسم را پديد آورد. اين كتاب در بسيارى از حوزه هاي علوم ، طرح پرسش مى كند و برخي از مفروضات و مقدمات ظاهرا بديهى را به چالش فرا مى خواند. از اين رو مى توان كتاب سوسيو بيولوژى زا با كتاب اصل انواع داروين مقايسه كرد، زيرا بسيارى از زيست شناسان و دانشمندان علوم اجتماعى به تاملى دوباره در حقيقت زندگى جمعى دعوت مى كند. ويلسون معتقد بود كه سرانجام سوسيوبيولوژي به بسيارى از مسائل علوم اجتماعى پاسخ خواهد داد كه به نظر مى رسد پيش بينى او در شرف تحقق است. اين كتاب كه بسياري آن را ستودند و بعضى نيز محكومش ساختند سرآغاز تولد رشته اى جديد به نام سوسيوبيولوژى بوده در سرگذشت علوم به عنوان كتابى كلاسيك و مهم تلقى مى شود. بنابراين خواندن آن هم از لحاظ علمي و هم از نظر تاريخى مفيد و قابل توصيه است. جان فايفر ، به هنگام انتشار نسخه اصلى كتاب سوسيوبيولوژى در سال 1975 در بوك ريويوى نيويورك تايمز مى نويسد : )) يك رويداد تكاملى كه براى همهى آنان كه گوش شنوا دارند ، منادى آن است كه ما در آستانه ى تحولات شگرفى براى درك جايگاه خود در طرح جهان مادى قرار گرفته ايم. ((

براي كسب اطلاعات بيشتر درباره ادوارد ويلسون و سوسيوبيولوژى به آرشيو اينترنتى روزنامه شرق ، صفحه كتاب روز ، 30 فروردين 1385 و صفحات علم روزهاى 6و 12 تيرماه 1383 و صفحه كتاب 24 مرداد همان سال مراجعه كنيد.

 

فهرست مطالب:

بخش اول : تكامل اجتماعى

1- اخلاق ژن ، 2- مفاهيم اوليه سوسيوبيولوژى ، 3- محركهاى اصلى تكامل اجتماعى ، 4- اصول مرتبط با زيست شناسى جمعيت ، 5- انتخاب گروهى و فداكارى.

 

بخش دوم : ساز و كار هاى اجتماعى

6- تكثير و اندازه گروه ، 7- تكوين و تغييرات رفتار اجتماعي ، 8- ارتباطات : اصول پايه ، 9- ارتباطات : كاركردها سيستمهاى پيچيده ، 10- ارتباطات : منشا و تكامل ، 11- تهاجم ، 12 – فاصله بندى اجتماعى ، از جمله قلمرو ، 13- نظامهاى چيرگى ، 14- نقش و كاست ، 15- جنسيت و جامعه ، 16- مراقبت والدينى.

 

بخش سوم : گونه هاى اجتماعى

17- چهار قله تكامل اجتماعى ، 18- بى مهرگان كلنى زى ، 19- حشرات اجتماعى ، 20- مهره داران خونسرد ، 21- پرندگان ، 22- روندهاى تكاملى در پستانداران ، 23- سم داران و فيل ها ، 24- گوشتخواران ، 25- نخستيهاى غير انسان ، 26- انسان : از سوسيوبيولوژى تا جامعه انسانى.

 

ادوارد ويلسون استاد كرسى فرانك بير در علوم و رئيس بخش حشره شناسى موزه ى جانورشناسى تطبيقي در دانشگاه هاروارد است. بسياري او را داروين زمان و برجسته ترين زيست شناس و پژوهشگر معاصر مى شناسند. او پدر علم سوسيوبيولوژى ( زيست شناسى  اجتماعى ) و از بنيان گذاران چندين رشته ى ديگر علومزيستى از جمله جغرافياى زيستى جزاير و تنوع زيستى است. او همچنين چهره ى شناخته شده ى بين المللى در زمينه ى شناسايى ، طبقه بندى و رفتار مورچه ها است و تا كنون بيش از 300 گونه از آن را توصيف و شناسايى كرده است. كتاب سوسيوبيولوژى ( زيست شناسى اجتماعى ) : تلفيق نوين او از سوى انجمن بين المللى رفتار شناسان به عنوان موثرترين كتاب قرن شناخته شده است. از جمله آثار متععد او مى توان كتابهاى زير را برشمرد:

درباره طبيعت انسان ، جوتمع حشرات ، زيست گرايى ( بيوفيليا ) ، مورچه ها ( با هولدويلر ) ، تنوع حيات، و آيندهى حيات.

 

از جملهافتخارات متعدد او مى توان دريافت نشان ملى علوم ، جايزهى بين المللى زيست شناسى از دولت ژاپن ، جايزه ى كرافورد از فرهنگستان سلطنتى علوم سوئد ، جايزه ى ممتاز انجمن علوم انسانى آمريكا ، مدال طلايى صندوق جهانى حيات وحش ، و جوايز پلتزر را نام برد.

كتاب سترگ سوسيوبيولوژى بيستمين اثرى است كه به ترجمه ى عبداحسين وهاب زاده و توسط انتشارات جهاد دانشگاهى مشهد منتشر مى شود. وهاب زاده كه برخى از آثار وي به عنوان كتاب درسى رشته هاى زيست شناسى و محيط زيست و منابع طبيعى مورد استفاده استادان و دانشجويان است ، معادل هاى بسيارى در اين كتاب وضع كرده كه راهنماى مترجمان بعدى در اين حوزه است.

 

عبدالحسين وهاب زاده ( متولد 1326 ، مشهد ) درجه فوق ليسانس خود را در رشته بوم شناسى از دانشگاه ايلتى آيوا امريكا دريافت كرده است و با 32 سال تدريس در بوم شناسى و علوم زيست محيطي در دانشگاههاى مختلف ايران ، در حال حاضر به عنوان مدير مسئول يك موسسه پژوهشى خصوصى در   زمينه ى علوم زيستى مشغول به كار است. وى رد كميته آموزشى اتحاديه جهانى حفاظت از طبيعت               ( IUCN ) عضويت دارد همچنين به عنوان مشاور علمي موزه طبيعت و حيات وحش ايران با شهردارى تهران همكارى مي كند.

وهاب زاده بخش مهمى از وقت خود را صرف ترجمه كتابهاى معتبر در علوم زيستى ( اكولوژى ، محيط زيست و رفتار شناسى ) مى كند كه از آن ميان مى توان به موارد زير اشاره كرد:

بهار خاموش ، تئاتر اكولوژى و بازى تكامل ، مبانى محيط زيست ، بوم شناسى علم عصيانگر ، وضعيت جهان 94 ، وضعيت جهان 98 ، مراقبت از زمين ، تنوع حيات ، آخرين واحه ، آب مايه حيات ، چقدر كافيست ؟ ، مقدمه اي بر اكولوژى رفتار ( كتاب سال جمهورى اسلامى ايران ) ، شناخت محيط زيست : زمين سياره زنده ، اخلاق محيط زيست ، مقدمه اى بر رفتارشناسى و سوسيوبيولوژى.

عبدالحسين وهاب زاده از صاحب نظران برجسته محيط زيست در ايران محسوب مي شود و از ويژگي هاى او برخورداري از ديدگاهى اكولوژى – فرهنگى است ، به طورى محيط زيست و تغييزات آن را صرفا پيديده اى اكولوژيكي نمى داند بلكه به كنش هاى فرهنگى و اجتماعى نيز توجه دارد. از او مقالات چندى در نشريات معتبر به چاپ رسيده است. در سال 1384 جايزه ملى محيط زيست ايران به ايشان اهدا شد.

 

عنوان : سوسيوبيولوژى ( تلفيق نوين )

نويسنده : ادوارد ويلسون

مترجم : عبدالحسين وهاب زاده

ناشر : جهاد دانشگاهى مشهد

 چاپ : اسفند 1384

قيمت : 55000 ريال

 

مراكز پخش

سازمان انتشارات :  خيابان انقلاب ، بين خيابان وصال و قدس ، نبش خيابان اسكو ، پلاك 2/4 –

 تلفن: [phone]

وانشيران : تهران ، خيابان لبافى نژاد ، پلاك 89

تلفن : [phone] و 66416674

نوپردازان : تهران ، خيابان لبافي نژاد ، پلاك 206

تلفن : [phone]

 

نحوه تهيه كتاب :

1-     فروشگاههاى كتاب جهاد دانشگاهى در سراسر كشور

2-     شبكه پستى انتشارات جهاددانشگاهى مشهد

در صورت عدم دسترسي به كتاب هزينه آنرا به شماره حساب 5/555 بانك ملت شعبه شريعتى مشهد واريز نموده و فيش مربوطه را به همراه نشانى خود به شماره 8433462-0511 فكس نموده و يا به آدرس انتشارات ارسال نمائيد. هزينه پست شفارشى بر عهده جهاد دانشگاهى است. در صورت تمايل به ارسال با پست پيشتاز ، علاوه بر قيمت كتاب ميلغ 20000 ريال نيز بابت هزينه پست پرداخت شود.

 

آدرس سايت : http://www.jdmpress.com

پست الكترونيك : [e-mail]

[e-mail]

شماره تماس (0511 ) : 6-8433614 و 8403463

 

موزه ها فقط ويترين نيستند.

موزه ها فقط ويترين نيستند.

 

Musem : building in which objects illlustrating art , history , science , etc are displayed.

( oxford advanced learner‘  s xictionary of current english )

 

موزه: موسسه ای دائمی و بدون هدف مادی است كه درهای آن به روی جامعه باز و هدف آن تحقيق بر روی شواهد بر جای مانده از انسان و مانند آن می باشد.                                  (شورای بين المللی موزه)

موزه ها در بردارنده اجزای توليد علم هستند؛ به همين دليل اهميت آنها از كتابخانه ها كمتر نيست. امروزه موزه های تخصصی به عنوان بخشی از برنامه های اجرايی دولت ها برای تصميم گيری و پاسخ به نيازهای علمی زيربنايی مورد توجه قرار دارند. همچنين در محورهای مختلف علوم انسانی و علوم تجربی برای آموزش و پژوهش به كار گرفته می شود. اين قبيل مراكز با توجه به هزينه های قابل توجه شان فقط توسط دولت و دستگاههای اجرايی، آموزشی و پژوهشی كشور قابل تأسيس اند و در واقع فضايی برای خلاقيت، نوآوری و نظريه پردازی دانش آموزان، دانشجويان و پژوهشگران به شمار می روند و با تكيه بر آن ارتقای فرهنگ و دانش عمومی در اين زمينه ها ميسر می گردد.

 

پژوهش محوری موزه شرط پويايی و بقای اين قبيل مراكز است تا از تبديل آنها به انبار و نمايشگاه جلوگيری شود و ضمن تغذيه علاقمندان، خود نيز از طريق گردش اطلاعات تغذيه شوند و به روز گردند.

در قرن كنونی موزه های جهان جان تازه ای گرفته و در برنامه كلان توسعه كشورهای صنعتی محاسبه می شوند. وظيفه متخصصان فقط برچسب زدن به نمونه های موزه ای و جمع آوری مجموعه ها نيست. بلكه شناسايی، دسته بندی، مقايسه نمونه ها و تفسير علمی آنها مهم ترين قسمت موزه ها است كه نه فقط توصيف دنيای جانداران بلكه شركت در درك آنها به عنوان يك تيم مرجع را ايجاب می كند و نقش و اهميت موزه ها مشخص می گردد.

 

موزه ها نيز بنای رشد ديدگاههای كلی نگر و جامع نگر هستند. عدم توجه به اين ديدگاه زيربنايی كه بيشترين وسواس را می طلبد و بيشترين تفكر و فرصت را نياز دارد سبب شده است كه اكنون هر گاه در مراكز آموزش و پژوهشی از جانوران، گياهان. سنگها و سنگواره ها و آثار دست بشر صحبت می گردد، گويی از علمی مرده صحبت می شود كه مورد مصرف نيست.

ليكن فاصله زيادی بين اهداف و امكانات موجود در موزه های علمی و تاريخ طبيعی كشور وجود دارد و چالش های زيادی پيش روی موزه های علمی و تخصصی كشور ديده می شود.

جای خالی قانون حفاظت از موزه و اشيای تاريخی در مجموعه قوانين كشور احساس می شود.

تنها قانون مدونی كه در اين رابطه وجود دارد مصوب سال 1352 است كه طی آن خروج سنگ، سنگواره و فسيل های با ارزش ممنوع شده است. اما اين قانون به علت عدم تعريف مشخص از اشيای قيمتی و افراد متخصص تشخيص دهنده ناقص است.

 

در برنامه چهارم توسعه سهم چندانی برای تقويت ساختار موزه های علمی – پژوهشی در سطح ملی و استانی منظور نشده و آيين نامة اجرايی برای موزه های علمی پژوهشی دانشگاهها به تصويب نرسيده است.

انواع موزه ها به خاطر پرداختن به موضوعات گوناگون، در پيوند انسان با ميراث های فرهنگی، طبيعی، علمی و هنری نقش بسيار مؤثری دارند. آمار منتشره در سال 1995 درباره موزه های كشورهای گوناگون نشان داد كه بيشترين آمار موزه ها مربوط به كشور آمريكا 2643، پس از آن به ايتاليا 1878 و به انگليس 1734 مورد اختصاص دارد. در اين آمار تعداد 38 موزه برای ايران اعلام شده است كه اين تعداد آمار مربوط به كل موزه های موجود می باشد.

 

امروزه بسياری از كشورها بيش از يك هزار موزه دارند در حالي كه در كشور ما فقط 136 موزه وجود دارد كه 50 مورد از آنها موزه های تاريخ طبيعی هستند. از اين 50 موزه، 30 مورد تحت پوشش سازمان حفاظت محيط زيست و انحصاری است و فقط 20 مورد آن فعال می باشد.

نگاهی به شاخه های مختلف علوم نشان می دهد كه موزه ها در كشور پهناور ايران می تواند جايگاه ارزنده ای در كارآفرينی و فناوری با توجه به سند چشم انداز بيست ساله ايران در محورهای مختلف داشته باشند كه به تعدادی از آنها اشاره می شود:

ديرين شناسی، استراتپگرافی، نجوم، تاريخ طبيعی، تنوع زيستی، باستان شناسی، اقيانوس شناسی، معماری و محوطه سازی، فيلم. انيميشن، سينما، عكاسی، چاپ و انتشار، صوت و تصوير، وسايل سنجش زمان، روش های استخراج مواد، صنايع دستی، صنايع غذايی، شيشه سازی، كاشی كاری، مينياتور، صنايع چوب، تمبر، وسايل حمل و نقل، منابع طبيعی، تاريخ كشاورزی، جانورشناسی، گياه شناسی، فرگشت زيستی، دامداری، شيلات، معادن، كانی ها، مهندسی حيات وحش، ناتوتكنولوژی، بيوتكنولوژی، فناوری ميكروسكوپی، اخلاق زيستی، بيوسيستماتيك، ژئوميك، تاريخ طب، كامپيوتر و علوم، تاريخ كامپيوتر، تاريخ اينترنت، تاريخ سفر به فضا، تاريخ هنر، تاريخ علم، استنباط انسان از زمان).

 

برای پاسخ به نيازهای علمی نسل جوان در حال تحصيل در دوره های متوسطه و آموزش عالی و پژوهشگران داخلی و خارج از كشور توجه به نكات ذيل در تجهيز موزه ملی ايران ضروری است:

       1.          تهيه مجموعه های مرجع فنون ايران (Zootegue)

    2.     به كار گماری متخصصان شناسايی و رده بندی گونه های جانوری ايران به عنوان نيروی علمی موزه های ملی ايران برای پاسخ به پرسش های علمی مراجعان.

       3.          به روز نگه داشتن رده بندی موزه ايران بر اساس رده بندی طبيعی و يافته های علمی جديد.

    4.     انتشار اطلاعات سيستماتيك حاصل از مطالعات و تحقيقات موزه ای به كمك بخش تحقيقاتی موزه ملی ايران برای تأمين نيازهای علمی علاقمندان به موزه ايران.

موزه های علوم در مجموع می توانند هويت و افتخار ملی را تقويت و ارتقا سطح علمی جامعه را موجب شوند به گونه ای كه آنانكه نمی توانند وارد دانشگاه شوند با بازديد از اين موزه ها اطلاعات علمی خود را افزايش داده و در عين حال زمينه اشتغال را برای تعدادی ايجاد نمايد؛ در واقع موزه ها، دانشگاههای عمومی هستند.

و از جمله مؤسستاتی كه می توانند دارای موزه های علمی باشند دانشگاهها هستند، مراكزی كه صرف نظر از، دريافت بخشی از بودجه كشور يا عدم دريافت آن، خواهند توانست با اختصاص مقداری از بودجه خود در راه تأسيس يا تقويت موزه ها نه تنها گامــی در بهبود تعداد موزه ها و نمونه های موزه ای كشور بردارند بلكه در جهت افزايش سطحی علمی دانش آموختگان خود، تقويت روحيه علمی و مديريتی آنها و حتی افزايش سطح علمی مدارس شهر خود مؤثر باشند.

 

ويژه نامه و خلاصه مقالات دومين همايش موزه های علمی و تاريخ طبيعی ايران

(12 و 13 بهمن 1384)

تهیه کنندگان : شيما ترحمی  - الگا عظیمی

معرفی تكنولوژی ميكروچيپ

معرفی تكنولوژی ميكروچيپ

ميكروچيپ – سيستم شناسايی الكترونيكی جاندران

 

روشهای سنتی و قديمی جهت شناسايی جانداران شامل پلاكهای الصاقی، خالكوبی و علامت گذاری بوده كه اين روشها دارای معايب بسيار زيادی بوده و در سيستم های مديريتی و نظارتی اختلالاتی را ايجاد می نمايند. حال با توجه به پيشرفت علوم در جهان، سيستم های نوين جايگزین روشهای قديمی گرديده و راندمان و بهره وری نيز بهمان ميزان توسعه می يابد.

 

در دو دهه اخير تكنولوژی ميكروچيپ تحول و تغيير عظيمی را در سيستم های شناسايی ايجاد نموده و بعنوان يك اساس شناسايی مكانيزه در جهان مطرح شده است. اين تكنولوژی بر اساس شناسايی توسط امواج راديويی استوار بوده و بدون نظارت و تفسيرهای نظری و شخصی انجام می پذيرد. ميكروچيپ تنها روش شناسايی دائمی و مطمئن جانداران بوده كه می تواند در كوتاه ترdن زمان، جمعيت كثيری از جانداران را مورد شناسايی قرار دهد.

 

اين سيستم شامل سه بخش مهم: ميكروچيپ، دستگاه بازخوان و بانك اطلاعاتی می باشد. ميكروچيپ به عنوان اصلی ترين جزء به اندازه يك دانه برنج بوده كه عاری از هر گونه منبع الكتريكی می باشد. ميكروچيپ در زير پوست جاندار كاشته می شود بطوريكه اين عمل كاشت نظير واكسيناسيون بوده و بسيار ساده و بدون درد انجام می پذيرد. هر ميكروچيپ دارای يك كد اختصاصی بوده كه در زمان ساخت توسط اشعه ليزر طراحی می گردد. اين كدها غير قابل تغيير و يا جايگزينی بوده و در تمام مراحل حيات جاندار به عنوان عامل دقيق شناسايی استفاده می شود. ميكروچيپ در داخل محفظه شيشه ای كه قابليت تطابق با بافت زنده موجود را دارد قرار می گيرد اين محفظه از ايجاد واكنش های ايمنی جاندار جلوگيری می نمايد لذا ميكروچيپ تا انتهای عمر جاندار در بدن بدون هيچ گونه عارضه ای باقی می ماند. دستگاه بازخوان، ميكروچيپ را توسط امواج راديويی فعال نموده و امواج برگشتی به دستگاه، كد اختصاصی ميكروچيپ را تعيين می نمايد. انواع دستگاههای بازخوان ثابت و قابل حمل در دسترس می باشد. كد اختصاصی ميكروچيپ وارد سیستم بانك اطلاعاتی گرديده و اطلاعات جاندار از بدو تولد تا انتهای عمر آن نگهداری و ذخيره و پردازش می شود.

در سال ١٩٩٦ ميلادی سازمان غذا و داروی ايالت متحده آمريكا- FDA تائيديه استفاده از ميكروچيپ قابل تزريق را در جانداران صادر كرده و در همان سال نيز سازمان USDA استاندارد اختصاصی محل كاشت ميكروچيپ در هر جاندار را تعيين نمود. در سال ٢٠٠١ ميلادی نيز كميته بين المللی ثبت حيوانات پس از آزمايشات اختصاصی، تائيديه قانونی استفاده از اين سيستم را اعلام نمودند. همچنين ميكروچيپ ها تحت استاندارد های جهانی ٩٠٠١ ISO طراحی و ساخته می شوند. در ايران نيز در سال ١٣٨٢ سازمان دامپزشكی كشور پس از بررسی و مطالعه اين تكنولوژی، بر اساس طرح جامع آقای دكتر جليلزاده، تائيديه علمی و فنی را اعلام نمود.

در حال حاضر اين سيستم به طور وسيعی در كشورهای مختلف جهان نظير آمريكای شمالی، آمريكای جنوبی، اروپا، آسيا، استراليا، اقيانوسيه، آفريقا و خاور ميانه استفاده می شود. اين روش در كليه جانداران اعم از بزرگ و كوچك نظير اسب، گاو، گوسفند، طيور، آبزيان، ‌حيوانات آزمايشگاهی، حيوانات خانگی، حيوانات باغ وحش و بالاخره طبيعت وحش كاربرد دارد.

 

 محل کاشت ميکروچيپ

1-     سگ ، گربه و پستانداران کوچک

 

محل کاشت ميکروچيپ در اين نوع جانداران در ابتدای گردن ، در امتداد خط وسط و در بين دو کتف می باشد. در اين مورد بايستی سر سوزن حاوی ميکروچيپ را بطور کامل به زير پوست وارد نموده و سپس عمل کاشت انجام گيرد.

با توجه به سيستم تکنولوژی ، جهت رديابی ميکروچيپ ، دستگاه بازخوان را در چهار مسير طولی مختلف از اواسط گردن در امتداد کتف ها حرکت ميدهند به طوريکه در هر سمت جانبی بدن در دو مسير ، عمل بازخوانی صورت گيرد. در صورت عدم رديابی به روش فوق ، دستگاه بازخوان را در چهار مسير عرضی مختلف بر روی پشت بدن به صورت قوس ٩٠ درجه حرکت داده شود.

البته بايستی اين نکته را در نظر گرفت که حرکت دستگاه بازخوان در نزديکی بدن جاندار انجام پذيرد و يا به عبارتی در تماس با پوست و يا موی بدن باشد. همچنين در هنگام رديابی دگمه دستگاه را همواره به سمت پائين فشار و نگهداری شود تا زمانيکه سيگنال صوتی به معنای يافتن ميکروچيپ شنيده شود.

 

2-      اسبها

 

در اسبها عمل کاشت ميکروچيپ در ناحيه ميانی سمت چپ گردن در داخل رباط نوکالی بوده به صورتيکه ابتدا سر سوزن حاوی ميکروچيپ را به طور کامل وارد ناحيه نموده و سپس عمل کاشت انجام می پذيرد.

 

3-      دامهای پرورشی نظير گاو ، گاوميش ، گوسفند ، بز

 

عمل کاشت ميکروچيپ در زير پوست در ناحيه قسمت خارجی گوش سمت چپ انجام می گيرد.

 

4-      انواع گونه های مختلف پرندگان

 

عمل کاشت ميکروچيپ در پرندگان با وزن بيش از ١/٥ کيلوگرم و يا با پاهای طويل در زير پوست ناحيه قدامی اتصال گردن به بدن( شترمرغ ) در سمت چپ    -   در پرندگان کوچک با وزن کمتر از ١/٥ کيلوگرم در داخل عضله سينه ای انجام می گيرد.

 

5-      لاکپشتان

 

عمل کاشت ميکروچيپ در ناحيه اتصال لاک به بدن انجام می پذيرد. در گونه های با جثه بزرگتر سر سوزن را به طور کامل وارد ناحيه مذکور می شود. در گونه های با چثه کوچکتر و بچه ها تنها با وارد کردن ٣/٤ طول سر سوزن عمل کاشت انجام می گيرد.

 

6-      مارها

 

عمل کاشت ميکروچيپ داخل عضله در ناحيه گردن ، ٤-٦ سانتيمتری پشت سر انجام می گيرد. البته بايستی اين نکته را در نظر گرفت که سر سوزن را به طور موازی با سطح بدن وارد نمود.

  

7-      مارمولک ها

 

عمل کاشت ميکروچيپ درداخل عضله ضخيم در ابتدای دم انجام می گيرد. سر سوزن را بين دو فلس وارد می کنند.

 

8-     آبزيان

 

عمل کاشت ميکروچيپ در ماهيان با طول بيش از ٣٠ سانتيمتری در ابتدای ناحيه باله قدامی و در ماهيان با طول کمتر از ٣٠ سانتيمتری در داخل محوطه شکمی انجام می پذيرد.

 

9-      دوزيستان

 

عمل کاشت ميکروچيپ در ناحيه لمفاتيکی انجام می گيرد.

 

http://www.iradata.com/pages/statics/RFID_FAR.htm

اسبها

 

  

                                        اسبها

 

 

همه چیز درباره عادات بد اسب

اسبها دارای خصوصیات و احساسات فردی هستند. آنها موجوداتی میکانیکی با مجموعه ای از الگوهای رفتاری نیستند ، ÷س عادات بدی را در زمان های مختلف از خود نشان می دهند. عادات بد عموما نتیجه شرایط تعلیمی یا وضعیتی است. اسبها با رفتار بد به دنیا نیامده اند. این ما انسانها هستیم که گاهی این رفتارها را به آنها تحمیل می کنیم.

عادات بد در اصطبل

عادات بد در اصطبل اغلب به علت خستگی ایجاد می شود. درمان چنین مشکلی باید اولین مسیری باشد که طی می کنیم. البته ، واضح است اجتناب و جلوگیری از چنین مشکلاتی در درجه اول ایجاد تحریکات منظم و متناسب برای اسب است.

گاز گرفتن آخور زمانی روی می دهد که حیوان جسم مادی ( در آخور ، دستگاه تغذیه و غیره ) را با دندان هایش محکم می گیرد و نفس نفس می زند. نتیجه این حرکت دندان های لب ÷ریده و فرسوده جلویی و مشکلات مزاجی مانند التهاب روده بزرگ یا نفخ را موجب می شود. از گاز گرفتن آخور با تسکین کسالت حیوان یا توسط ÷وشش دادن سطوح جذاب با ماده ای بد طعم اما بی ضرر جلوگیری می شود.

این عمل نیز عموما ناشی از خستگی است که حیوان به طور مستمر سر و بدنش را به اطاف می جنباند. در حالات شدیدتر ، این کار موجب استرس و از دست دادن سلامتی اسب می شود. از بین بردن این حرکت در اسبها که عادتی جدی و ÷ایدار است مشکل می باشد و گاهی اوقات غیر قابل درمان به حساب می آید. با نصب یک نرده  v شکل در قسمت الایی در آخور می توان از جلو و عقب رفتن اسب جلوگیری نمود ، هر چند که اغلب اسبها در این صورت به عقب رفته و به مار÷یچ رفتن در آخور ادامه می دهند.  

راه دیگر بر طرف نمودن این علائم ، دادن وعده های منظم غذایی کوچک به اسب است تا حیوان را مشغول نگاه داریم.پاره کردن قالیچه و خوردن محل کاه و پوشال نیز از علائم خستگی هستند. به طور کلی مشغول نگه داشتن حیوان با تمرینات منظمو وعده هایی غذایی مکرر ، بهترین درمان برای این عادات است.تعویض محل کاه و پوشال با شیء ای غیر خوردنی مثل کاغذ روش دیگری برای مایوس نمودن اسب از خوردن محل کاه و پو شال است. هدف اصلی باید از بین بردن دلایل پنهان خستگی باشد تا از وقوع عادت های بد بیشتر جلوگیری کنیم.

اسبها مشکلات سوارکاری بسیاری می توانند ایجاد کنند. چنین عاداتی اکثرا نتیجه درد قلبی ، عادت بد و یا تعلیم نا کافی می باشد.بسیاری از اسبها عادت آزار دهنده ای را در خود افزایش داده اند. این عادت راه رفتن در هنگام سوار شدن بر آنها است. این کار احتمالا به علت ضربه خوردن به دنده ها یا کشیده شدن دهنه در زمان سوار شدن در گذشته است. در این صورت ، نمی توان اشب را به خاطر سر پیچی مقصر دانست . اکنون ضروری است که اسب را دوباره تعلیم داده و به او اطمینان خاطر داد که هر زمان سوار او می شوید هیچ دردی نخواهد داشت. به همین شکل ، ناراحتی ناشی از قرار دادنساز و برگ است به شکل نا مناسب موجب بی قراری و بالا و پائین پریدن حیوان می شود. یراق اسب باید به طور منظم بازرسی شودتا از هماهنگی و تناسب آن اطمینان حاصل شود.

 

سر باز زدن

این حرکت  نمونه ای است از رجوع اسب به غریزه خود که از شیئ بالقوه نگران کننده دوری می کند. در این حالت ، باید به اسب اطمینان خاطری به گونه ای نرم و ملایم اما جدی و قطعی داد. این حرکت برای اسبهایی که مجاز به بدرفتاری و سر باز زدن در گذشته بوده اند ، حرکتی عادی است.

 

رم کردن

عادت بسیار خطرناکی است که بسیاری از اسبها از خود نشان میدهند. به طوری که بسیار رایج است. رم کردن نتیجه عدم تناسب یراق و استفاده تند و خشن از دهنه که به جای سلطه سوارکار حیوان را به درگیری با سوارکار تشویق می کند. همچنین هنگامی که اسب ترسیده است به غریزه رم کردن رجوع می کند. حیوان برای این کار نباید تنبیه شود بلکه یک غریزه کاملا طبیعی است و به اطمینان بخشی متین و با وقاری نیاز دارد.

 

به زمین اند اختن سوار

رفتاری كه اسب از آن به عنوان روشي براي نپذيرفتن يا تكان دادن فرد متجاوز استفاده ميكند.در چنين حالتي اسب سوارش را به زمين مياندازدتا از ناراحتي ايجاد شده توسط سواركار يا يراق خود را آماده سازد.به زمين انداختن سوار ممكن است نشانه شور و هيجان شديداسب باشد كه امري غير معمول نيست و در اين حالت هشداري سريع به حيوان مناسب است.

 

بلند شدن

عادت خطرناكي است كه حيوان به روي دو پاي عقبي خود بلند ميشود.اين حركت عموماً نمايش تسلط است و با آن بايد جدي برخورد كرد خصوصاً در دوران اوليه عمر حيوان.اسبي كه عادت كرده بر روي دو پا بلند شود بسيار خطرناك است و بهترين كار سپردن آن به سواركاران و مربيان بسيار با تجربه است.

 

همه چيز درباره غرايز اسب

سواركاري موفقيت آميز به آگاهي و درك غرايز طبيعي اسب نياز دارد.اما حتي قابل اعتمادترين حيوان نيز ميتواند غير قابل پيش بيني باشد.اين وضعيت هنگامي پيش مي آيد كه حيوان احساس ميكند تحت كنترل است و در نتيجه غرايز طبيعي حيوان خود را نشان ميدهند.

در طول اعصار,بشر با موفقيت با اسب پيوسته و به شيوه اي هماهنگ با او كنش متقابل داشته است.اسبهاي وحشي حيوانات گله اي هستند كه شيوه دفاعي آنها جنگ يا فرار است.

در واقعوعلت اصلي بسياري از جنبه هاي رفتاري اسب دو غريزه اساسي هستند كه بقاي حيوان در حيات وحش به آنها بستگي دارد:

-غريزه قدرتمند گله اي بودن

-توانايي سريع دويدن و فرار كردن از درد سر

اسبهايي كه قبلاًاهلي شده هند در ميان گله پرسه ميزنند.اين اسبها كه توسط اسب آلفا هدايت ميشوند در جستجوي غذا و سر پناه هستند.غريزه گله -كه در تعداد زياد امنيت وجود دارد-و گرايش يك اسب از ديگري اين دسته را با هم نگه ميدارد.اسب نر پيشتاز از گله  در برابر مهاجمان و تهديد خطر دفاع ميكند.عليرغم اين واقعيت كه امروزه بيشتر اسبها از گله هاي آزاد جدا شده اند,اين غرايز بسيار تثبيت شده هستند.

 

جانشين شدن آلفا

اسب آلفاي گله به شما نگاه ميكند و منتظر دستور شما در زمان ترس يا اضطراب است.اسبتان به سمت شما نگاه ميكند براي اينكه به او اطمينان بخشيده و علامتي نشان دهيد كه اشاره به مناسب بودن نحوه فعاليت او داشته باشد.بنابراين,اطمينان بخشي به اسب كار بسيار مهمي است اگر ميخواهيد از واكنش ترسناك او كه صرفاً به وسيله غرايز ذاتي او سبب گرديده است جلوگيري كنيد.

آيا غرايز طبيعي علت ريشه اي بد رفتاري هستند؟

اين گفته تا حدي منصفانه است كه بگوييم بسياري از مشكلات رفتاري اسبها به غرايز طبيعي نسبت داده ميشوند.براي مثال,چرت زدن صرفاً نشانه عدم تمايل حيوان به ترك گله است.هنگامي كه سواركار يا مربي خود را در نقش عضوي از آلفا قرار ميدهد,حيوان كم كم ترك گله را به شكل امن,مطمئن و قابل پذيرش مي پذيرد.

حتي رام ترين اسبها اغلب زماني كه رو به سوي گله دارند,آسايش بيشتري دارند.به همين طريق به عنوان مثال,استفاده از اسبي كه  مسلط تر است يا سلسله مراتب قدرت خود را افزايش داده تا اسب جوانتري را هدايت كند,در برخورد با مانع ترسناكي براي پرش موفق تر نشان ميدهد.اين امر صرفاًخواهش غريزه طبيعي يك اسب است كه با جدا شدن از بقيه گله مقاومت كند.

آيا لگد زدن و به زمين انداختن سوار رفتارهاي غريزي هستند؟

يك روش كليدي دفاعي كه بسياري از اسبها به نمايش مي گذارند لگد زدن و به زمين انداختن سوار است.در حيات وحش,اسب سوارش را به زمين ميزند تا فرد متجاوز يا مهاجم را از پشتش بردارد.

دانستن اين مطلب خصوصاً هنگام سوار شدن بر اسبي جوان سود مند است(تعليم اسب براي محل سوار)به علت ماهيت ديد پيرامون اسب ميتواند لحظه اي سواركار را بر روي پشتش ببيند.گاهي اوقات اين امر واكنش طبيعي بر زمين زدن سواررا تحريك ميكند كه تلاشي است براي دور كردن مهاجم بالقوه.بر زمين زدن سوار و لگد زدن صرفاًواكنشهايي طبيعي هستند.با در نظر داشتناين موضوع,سوار شدن بر اسب هميشه بايد به آهستگي انجام شود و با اطمينان كامل عضو آلفاي گله باشد.اكثر واكنشهاي اسب را ميتوان به غرايز طبيعي نسبت داد.درك نمودن و همدلي كردن با اين واكنش ها به منظور اينكه اسب به شما حرمت گذاشته و به شما اعتماد كند ضروري است.اين در حالي است كه شما بخواهيد بيشترين استفاده را از ارتباط با اسب داشته باشيد.

 

همه چيز در مورد ارتباطات اسب

هيچ گاه قدرتهاي اسب را دست كم نگيريد.هر كس كه رمان نجواگر اسب اثر فيكولاس ايوانز را خوانده باشد(يا فيلم آن را ديده باشد)بدون شك ميتواند تواناييهاي اسب را در شركت جستن در الگوهاي ارتباطي پيچيده متوجه شود.

در واقع,اگر تا بحال با اسبي تماس داشته يا سوار ان شده باشيد,متوجه شده ايد كه اين دوست شما چقدر راغب به پاسخگويي به شماست.

اسبها در برقراري ارتباط توانايي بالا دارند,نه تنها با يكديگر بلكه با ديگر موجودات و انسانهاي اطرافشان.به منظور اينكه با موفقيت اسبها را كنترل كرده و سوار شويد,به درك روشني از خصوصيات و غرايزي كه رفتار اسب را موجب ميشوند,نياز داريد.

 

تماس

اسبها به شدت به حس تماس براي برقراري ارتباط با انسانها و با ديگر اسبها وابستگي دارند.اين موضوع در زماني كه اسب به فشار پا و فشار وزن سواركار پاسخ ميدهدبراحتي مشاهده ميشود.از سبيل براي لمس و احساس اشيا بويژه غذا استفاده ميكند.

تيمار داري متقابل بين اسبها شكلي از همكاري سنتي ميان گله ها است.اسبها همديگر را لمس كرده و به هم پوزه مي مالند به نشانه دوستي و پذيرش.تماس فيزيكي با ديگر اسبها براي بهبود ذهني اسب شما ضروري است.

 

بويايي

حس بويايي اسب فراتر و حساس تر از انسان است.شناختن دوستان از طريق بويايي جه براي حيوان و چه انسان امكان پذير است.اين بدان معناست كه افراد تربيت كننده اسب بايد تلاش كنند تا عطر هايي كه از آنان استشمام ميشود,مداوم باشد(مثلاًلوسيون,ادكلنو صابون)بدين منظور كه به تشخيص اسب كمك كنند.

همچنين اسبها قادر هستند بوي خطر را كه از انسانها متصاعد ميشودحس كنند.اين موضوع تنش ايجاد شده را در زماني كه سواركار يا مربي ترس از خود نشان ميدهد توجيه مي كند.

 

زبان حركات بدن و صورت

زبان بدن و صورت ابزارهاي اوليه ارتباطي براي اسبها هستند كه با اين زبان اغلب ترس,كنجكاوي و عصبانيت به نمايش گذاشته ميشود.درحالت ترس،اسبها اغلب سوراخهاي بيني خود را گشادكرده وگوشهاراروي سرميخوابانند.

از سوي ديگر عصبانيت كه حركات صورت مشابهي داردنبايدباترس گرفته شود.چنين حركاتي ناشي ازخطر معمولا بادم سفت كردن همراه است ودرمراحل دفاعي بابازكردن دهان وبالا قبردن يك پا توام است.

 

ارتباط صوتي

حالات فيزيكي اغلب همراه با ارتباطات صوتي است.خرناس كشيدن كه با نگاه خيره وعميقي توام است يكي از روشهاي آگاه نمودن ديگراسبهااز احتمال خطراست ويا با اين كارازديگراسبهاي گله بپرسند كه آيا آنها تهديد به خطرشده انديانه.تعيين نمودن دوست يادشمن فردي كه خودرابراسب تحميل مي كند معمولا به وسيله دميدن شديددرسوراخهاي بيني مشابه خرناس كشيدن مشخص مي شود .صداي شيهه مانند شكل دوستانه ارتباط بين اسبها يابا انساني است كه آنرا دوست خود مي دانند.

بيشتر روشهاي ستيزه جويانه به شكل جيغ يا زوزه نشان داده ميشود. حالت دوم جدي تر بوده وعمدتاً نشان دهنده درگيري اي است كه رخ خواهد داد.جيغ عمدتاً علامت اخطار تلقي مي شود.شيهه پر صدا ترين ورايج ترين شكل ارتباط صوتي است كه به ندرت نشان دهنده اثري است.ازشيهه معمولاًبراي تعيين محل ديگر اسبها يا اظهار استفاده مي شود.

اسب مجموعه كامل ومفصلي از ابزارهاي ارتباطي در اختيار دارد واز آنها به نحو احسن بهره مي برد.برخي اوقات از يك وجود خود اسب حالت ساده استفاده مي كندوگاهي وقتها اين حالت در قالب الگوي پيچيده يا توالي نشانه ها قرار مي گيرد.

وصف بن كه اسب مامور مخصوص كشيدن واگن روي ريل معدن است,نمونه اي است ازارتباط دو جانبه شگفت آوري است كه بين اسب و انسان وجود دارد.آن داستان چنين است:

بن كه اسب كوتوله يك معدنچي بودو دراعماق معدن كار مي كرد,معمولاًدر وقت نهاربا ساندويچهاي صاحب خود شريك مي شد.روزي,بن از نهار خوردن با صاحبش امتناع كرد.در عوض , كناري ايستادوبه زمين سم ميكشيد.در ابتدا,صاحبش اورا ناديده گرفت اما وقتي كه بن شروع به شيهه كشيدن مي كند ورم مي كند, معدنچي تصميم مي گيرد كه اسب كوتوله اش را تعقيب كند.تقريباًبه طورناگهاني بام فرو ريخت. درست در همان نقطه اي كه معدنچي نشسته بود.يك نمونه فوق العاده از همدلي بود؟شايد چنين باشد.

    در عین حال یک مسئله کاملاً روشن است. هر چقدر فردی با اسب صمیمی تر شود و به دنیای او راه پیدا کند، پاداشهای بزرگتری دریافت می کند.

 

همه چیز درباره رفتارهای سنی و جنسی اسب

    بنیادی ترین  مفهوم در مطالعه رفتار اسبها درک این نکته است که این حیوان اجتماعی و گله ای زندگی می کند و سلسله مراتب پیچیده ای بین گله وجود دارد.

 

غریزه گله

    الوین هارنلی ادواردز، در مقاله خود تحت عنوان ذهن اسب این چنین توضیح می دهد: «غریزه زندگی گله ای به طور مستمر در اسب تظاهر می یابد که همیشه در پی بازگشت به گله یا بودن در کنار همنوعان خود است». مشکلات رفتاری نظیر چرت زدن (امتناع از ترک گله) و یا سختی رام کردن آنها صرفاً رجعت و بازگشت اسب را به غریزه طبیعی او که خواستار بودن در گله است،می باشد. در زمان تـرس یا تهدید، اسب به طور ذاتـی در طلب راهنمایی خواستن از دیـگر اسبها به آنها نگاه می کند. او باید بداند که بجنگد یا بدود.

    در هر گله ای، سلسله مراتب قدرت وجود دارد که فقط ترتیب تسلط اسبها می باشد. رهبر یا همان اسب آلفا، عمدتاً اسبی است که توسط دیگران باهوش تر پیر تر شناخته شده و معمولاً مادیان است. بقیه گله برای راهنمایی خواستن در شرایط نا متعارف یا هنگامی که بدنبال غذای تازه یا سر پناه هستند به او مراجعه می کنند.

    اگر چه عجیب است اما گله اغلب توسط یک اسب نر ( که عقیم نشده) مالکیت می شود که برای حمایت دسته خود از مهاجمان یا افراد غریبه مسئول  است. اکثراً این غریزه جنگ و نبرد و طبع آتشین و تند اسبهای نر را برای سوارکاری نا مناسب می سازد. به این علت، بیشتر اسبهای سوارکاری نر عقیم شده اند که خلق و خوی آرامی را به بار می آورد. پس از عقیم سازی، به اسب نر اسب اخته اطلاق می شود.

 

سن  بلوغ

    اسبهای مختلف در سنین متفاوت بالغ می شوند. به عنوان قانونی کلی، کره مادیان یا کره اسب از زمان تولد باید کنترل شوند، امـا بر پشت آنها سوار نباید شد ( حداقل تا تابستانی که در آن سه ساله می شوند) همانند انسان، روند یادگیری هیچگاه به حد کمال نمی رسد. در عین حال بیشتر اسبها در حدود هفت-هشت سالگی به بلوغ ذهنی رسیده که در این زمان عمدتاً رفتارشان متین تر و پذیرنده تر می شود.

 

آیا سن يا جنس بر رفتار تأثیر می گذارند؟

    تربیت عامل مهمی در تعیین رفتار است و نه سن یا جنس. مادیان ها هر چند از نرینه ها آرام تر هستند اما به علت فصلهای منظم( سیکل تحریکات جنسی) غیر قابیل پیش بینی هستند. این وضعیت در بعضی موارد آتها را برای مسابقه یا سوارکاری کودکان نامناسب می سازد. اسبهای اخته عمدتاً برای سوارکاری ترجیح داده می شوند به این علت کهطبیعت آرام تر و خلق و خویی ملایم دارند.

    در رابطه با سن، رفتار اسبها از یکی به دیگری متفاوت است، اگرچه عموماً اسبهای بالای هشت سال آرامتر بوده و در طرز رفتار خود به پختگی بیشتری می رسند، به خصوص در محیط ناشناس و بالقوه استرس زا.

 

خود را در حکم رهبر دسته معرفی کنید.

    عامل مهم در تعیین رفتار اسب شما این است که خود را عضو آلفای گله قرار دهید به این منظور که اسب شما به شما احترام گذاشته  و برای هدایت و راهنمایی به شما مراجعه کند. این عوامل به همراه اعتماد داشتن و مطیع بودن، اسب را به سواری دادن و کنترل نمودت او وادار می سازد، که بدون توجه به سن و جنس حیوان، تجربه ای از سواری راحت تر و لذت بخش تر ایجاد می کند.

همه چيز در

 ترجمه:الگا عظيمي

تايپ: زهرا مومنی – رویا فرهمند

سالمونلوز وابسته به خزندگان

 

سالمونلوز وابسته به خزندگان

 

دكتر احسان خاكسار

 

به طور ميانگين تخمين زده می شود که 60 تا 90 در صد خزندگان سالمونلا را باخود حمل می کنند. به علت فلور طبيعی ونرمال خزندگان ( پوست ودستگاه گوارش ) اين طرز فکر عاقلانه است که بگوييم چيزی به عنوان خزنده بدون سالمونلا وجود ندارد . ( M. L headrich . 2001 )

 

اکثر خزندگان بدون آنکه نشانه بالينی خاصی داشته باشند ، سالمونلا را با خود حمل می کنند.
( L. Geue u. l. Schner 2001 )  درمان آنتی بيوتيکی نميتواند خزندگان را از سالمونلا پاک کند . حتی ممکن است باعث مقاومت بيشتر سالمونلا نسبت به آنتی بيوتيک شود . خزندگان اغلب چندين نوع ( سروتيپ ) از سالمونلا را به طور همزمان با خود حمل می کنند . تا کنون همه جنس های مختلف سالمونلا از خزندگان جدا شده است ، مرکز کنترل وپيشگيری بيماريها در آمريکا گزارش می دهد (CD.C) که به دليل افزايش تماس خزندگان  با انسان در سالهای اخير ، سالمونلوز وابسته به خزندگان افزايش چشمگيری در آمريکا داشته است .

 

اخيراً در ايران نيز تمايل مردم برای نگهداری خزندگان ( لاک پشت ) افزايش يافته است .متأسفانه مارمولک نيز در برخی از خانه های ايرانی به وفور يافت می شود.

                           

خطر خزندگان :

 

سالمونلاها باکتری ميله ای روده ای می باشند که باعث ايجاد عفونت روده ای می شوند . منبع اصلی عفونت سالمونلا غذای آلوده می باشد و بيشتر افراديکه با سالمونلا عفونت روده ای پيدا می کنند . دچار اسهال ، تب ودل درد می شوند . دربعضی افراد ممکن است عفونت آنقدر شديد باشد که بيماران نياز به بستری شدن در بيمارستان را داشته باشند .

 

باکتری سالمونلا علاوه بربيماريهای روده ای ، درافراد نابالغ ويا افراديکه سيستم ابمنی تضعيف شده دارند  شامل بچه های کمتر از 5 سال ، زنان حامله ، افراد مسن، باعث ايجاد بيماريهای ديگر از جمله حصبه، عفونت های موضعی، عفونت خون ، عفونت استخوان وحتی مننژيت ومرگ در بچه ها ونوزادان می شود . سالمونلوز وابسته به خزندگان يک عفونت باکتريای است که توسط با کتری سالمونلا ايجاد می شود . مرکز کنترل وپيشگيری بيماريها ، دراين رابطه گزارشی منتشر کرده است .

اين مرکز تخمين می زند که در هر سال در آمريکا 93000 سالمونلوز وابسته به خزنده وجود دارد اين مسئله باعث ايجاد نگرانی زيادی برای دارندگان خزندگان ويا هرکس که بطور مستقيم يا غير مستقيم  در تماس هستند ، شده است .

 

نکات مهم در گزارش مرکز کنترل وپيشگيری بيماريها با خزندگان :   1-      در بچه ها احتمال آلودگى سالمونلاى وابسته به خزندگان بيشتر است. 2-      خيلى از كسانى كه خزندگان را در خانه نگهدارى مى كنند از خطريكه ممكن است از جانب خزنده خانگى اشان به آنها منتقل شوند بى اطلاع اند. 3-      با افزايش نگهدارى خزندگان در خانه ممكن است سالمونلا وابسته به خزندگان به يك مشكل عمومى تبديل شود.
چگونه سالمونلا از خزنده به انسان منتقل می شود ؟   بيماری سالمونلوز وابسته به خزندگان به دليل تماس مستقيم ياغير مستقيم با مدفوع خزندگان بروز می يابد . همچنين به احتمال بسيار زياد سالمونلا از طريق پوست خزنده هم منتقل می شود. قابل توجه آنکه احتمال انتقال سالمونلا از طريق وسايلی که درارتباط خزندگان بوده اند وجود دارد .

چگونه می توانيم از بسياری سالمونلوز وابسته به خزندگان جلوگيری کنيم ؟

 

1-      افرادمی بايست بعد از تماس با خزندگان وياحتی وسايل آنها دست خود را با آب وصابون بشويند.

2-   در خانه هايی که دارای بجه های کمتر از 5 سال ، افراد مسن وبطور کلی افراديکه سيستم ايمنی ضعيف دارند ، خزندگان می بايست در خارج از محل زندگی نگهداری شوند ، همچنين مادران آبستن می بايست قبل از بدنيا آمدن نوزادشان، خزندگان خانگی خود را به خارج از خانه منتقل کنند .

3-      به خزندگان نبايد اجازه داده شود که در اتاقهای خانه ودرمحيط داخلی خانه حرکت کنند.

4-      خزندگان می بايد در محلهايی که دوراز آشپزخانه وانبار موادغذايی هستند نگهداری شوند

5-      همچنين وسايل حمامی که برای شستشوی خزندگان ولوازم آنها استفاده می شود می بايست کاملاً تميز وضد عفونی شوند .

6-   مراکز فروش حيوانات خانگی ، دامپزشکان وپزشکان اطفال می بايست اطلاعات کامل را در مورد نگهداری خزندگان وخطه سالمونلوز  وابسته به آنها را در اختيار صاحبان خزندگان وخريداران بدهند .

 

  لازم به ذکر است که در طول سال 1382 توسط نگارنده تحقيقات جامع وگسترده ای در مورد آلودگی سالمونلا در خزندگان ايرانی به عمل آمد . که درطی اين تحقيق مشخص شد که در صد بالايی از خزندگان ايرانی بخصوص لاک پشت سالمونلا را باخود حمل می کنند .

كاهش خطر ابتلا به سالمونلاى وابسته به خزندگان در مسئوليت پذيرى مالكين ، آگاهى همگانى و آموزش خلاصه مى شود.

 

 http://www.drhooman.com/news/reptile_assoc_fa.htm

مناطق چهارگانه تحت کنترل اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان

 

 

مناطق چهارگانه تحت کنترل اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان

 

مقدمه

رشد روز افزون جمعیت و نیازمندی جامعه به تامین مواد مورد مصرف و با توجه به اینکه تامین این احتیاجات بشر را وادار به بهره برداری بیشتر از منابع طبیعی می کند. کره مسکون را با خطری جدی مواجه ساخته است از طرفی اثرات سوء فعالیت های مخرب انسانی منجر به از بین رفتن زیستگاه ها ، انقراض گونه ها و کاهش تنوع ژ نتیکی گونه های گیاهی و جانوری و بروز دیگر پدیده های زیانبار گردیده است.                               

 

بهره برداری بی رویه از منابع آب ، خاک ، جنگل و مرتع ، معادن و تبدیل مراتع به زمین های کشاورزی و تبدیل مراتع به زمینهای کشاورزی و تبدیل اراضی کشاورزی به مراکز زیستی و توسعه شهری و صنعتی از عوامل عمده تهدید کننده جوامع طبیعی است که بشر بدست خویش زمینه این تخریب را فراهم نموده است.       

 

اثرات تخریب و انهدام پوشش گیاهی و قطع اشجار و بوته کنی بصورت شواهد عینی در اکثر مناطق خشک و نیمه خشک ، کوهستانی یا دشتی به صورت کویرزایی و راه افتادن سیلاب بروز کرده و اثرات سوء فرسایش خاک را بدنبال داشته و مواهب طبیعی را نابود می کند.                                                                          

 

بر مبنای سیاست جلوگیری از تخریب و حفظ اکوسیستم های طبیعی با ارزش بهره وری معقول از طبیعت و به دور از دخل و تصرفات غیر اصولی سازمان حفاظت محیط زیست مناطقی را بر اساس تصویب شورایعالی حفاظت محیط زیست تحت عناوین پارک ملی ، منطقه حفاظت شده ، پناه گاه حیات وحش ، آثار طبیعی ملی در کشور تحت کنترل و حفاظت قرار می دهد.                                                                                         

 

در استان خراسان وجود رشته کوه های بینالود ، هزار مسجد ، کوه های مرکزی ، کوه های منفرد و مناطق دشتی و کویری در جنوب و مرکز خراسان که هر کدام از ویژ گی های ژنیتیکی و اکوسیستم های متنوعی برخوردار هست ضرورت انتخاب مناطقی با ویژگی های خاص طبیعی در استان را اجتناب ناپذیر نموده و اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان در این راستا مناطقی را درنقاط مختلف استان خراسان شامل : یک پارک ملی ، 5 منطقه حفاظت شده ، یک پناهگاه حیات وحش ، 5 منطقه شکار ( تیر اندازی ) ممنوع با مساحتی در حدود 350 هزار هکتار را تحت حفاظت و کنترل قرار داده و محیط بانان گارد محیط زیست استان از این موهبت های الهی حفاظت و حراست می نمایند.                                                                                                   

 

1- پارک ملی تندوره

 

این پارک در شمال استان خراسان و جنوبغربی شهر درگز و در نزدیکی مرز ایران و ترکمناستان واقع شده است.                                                                                                                                         

پارک ملی تندروره از نظر ذخایر طبیعی و حیاتی ، تنوع زیستی و نمونه های حیات وحش ( قوچ و میش اوریال) و پدیده های ارضی و دیگر ویژگی های خاص در نوع خود پارکی ممتاز می باشد. مساحت پارک 37 هزار هکتار می باشد که از تاریخ 12/9/1347 مورد حفاظت قرار گرفته ، راه اصلی پارک جادهخ شوسه قوچان به درگز می باشد که از سه نقطه می توان به پارک دسترسی پیدا کرد.                                                                      

1- قریه اینچه کیکانلو ( واقع بر سر راه درگر ، قوچان ) تاپاسگاه شکر آب ( جنوب پارک ) 10 کیلومتر.              

2-از درگز تا پاسگاه چهل میر ( شر ق پارک ) 30 کیلومتر.                                                                  

3- از نوخندان تا زیازتگاه بابانستان ( شمال پارک ) 12 کیلومتر.                                                           

این پارک از یک سری کوهای مرتفع و متصل به هم تشکیل شده است و سلسله جبال مشخصی ندارد. قسمتهای شمالی و شمال شرق آن هستند.                                                                                                       

 

حیات وحش آن شامل: قوچ ومیش اوریال ، کل وبز ، پلنگ ، گراز ، گرگ ، روباه، شغال ، کفتار ، خرگوش ، سمور سنگی ، انواع گربه های وحشی و انواع خزندگان.                                                                      

پرندگان: تیهو ، کرکس ، روباه ، هما ، عقابها ، سارگپه ها ، جغد ها ، کوکوها ، زردپره ، سهره ها و سسکها.

پوشش گیاهی : جامعه اورس ، انجیر ، بید ، نسترن ، گوجه وحشی ، کرکو ، درمنه ، گون ، کلاه میرحسن ، انواع گرامینه ، انواع گیاهان یکساله متعی و گیاهان با ارزش داروئی.                                                     

قابلیت های بالقوه پارک : علاوه بر این که مرکز مناسب تحقیقاتی و مطلاعاتی برای پژوهشگران می باشد دارای مراکز تفرجگاهی می باشد که اهالی شهرهای اطراف بمنظور گذراندن اوقات فراغت از آن استفاده می نمایند.                                                                                                                                      

 

2- منطقه حفاظت شده سارگیل

 

این منطقه در جنوب شرقی شهر اسفراین با وضعیت کوهستانی تپه ماهوری و صخره ای می باشد. مساحت کل منطقه 28 هزار هکتار می باشد که از تاریخ 20/9/1352 مورد حفاظت قرار گرقته است.

 

حیات وحش آن : قوچ و میش اوریال ، کل وبز ، پلنگ ، گرگ ، کفتار ، گراز ، شغال ، روباه ، گربه وحشی ، انواع جوندگان کوچک ، خزندگان شامل انواع سوسمارها و مارهای سمی نظیر کبری ، افعی شاخدار ، افعی ، مار جعفری ، تیر مار و غیره.                                                                                                        

پوشش گیاهی : شامل جامعه اورس ، بید ، زالزالک ، گوجه وحشی ، زرشک ، کرکو ، گون ، باریجه ، درمنه ، انواع گرامینه.                                                                                                                          

 

3- منطقه حفاظت شده قرخود( بجنورد)

 

موقعیت : منتهی الیه شمالغربی استان ، غرب شهرستان بجنورد.

وضعیت : تپه ماهور ، کوهستانی ، صخره ای با شیب تند.

تاریخ حفاظت : 27/4/13520

حیات وحش : قوچ و میش اوریال ، کل وبز ، پلنگ ، گرگ ، شغال ، روباه ، خوک وحشی ، انواع گربه های وحشی ، خرس ، کفتار ، سمور ، سنجاب ، خرگوش ، پایکا ، گورکن و انواع جوندگان کوچک.                      

پوشش گیاهی : جامعه اورس ، زالزالک ، زرشک ، کرکو ، گوجه وحشی ، بید ، گلابی ، گون ، باریجه ، درمنه و انواع گرامینه.                                                                                                                  

 

4- منطقه حفاظت شده سالوک

 

موقعیت : غرب شهر اسفراین.

وضعیت : دشتی ، کوهستانی.

مساحت : 16 هزار هکتار.

تاریخ حفاظت : 20/9/1352

گونه های عمده حیات وحش آن شامل : آهو ،  قوچ و میش ، کل وبز ، گرگ ، پلنگ ، کبک دری ، انواع عقابها ، پرندگان شکاری.                                                                                                             

پوشش عمده گیاهی: جامعه اورس ، زرشک ، کرکو ، زالزالک ، بادام وحشی ، بید ، درمنه ، گون ، کلاه میر حسن ، باریجه انواع گرامینه و گیاهان یکساله مرتعی.                                                                         

 

5- منطقه گلون سرانی

 

موقعیت : منتهی الیه شمال شهر شیروان.

وضعیت : کوهستانی ، صخره ای با شیب تند.

مساحت : 17 هزار هکتار.

تاریخ حفاظت : 27/4/1350

جانوران عمده منطقه : قوچ و میش اوریال ، پلنگ ، کل وبز ، گربه وحشی ، خوک وحشی ، سمور سنگی ، روباه ، شغال ، سنجاب درختی ، خرگوش ، انواع جوندگان.                                                                   

پوشش گیاهی : درختان اورس ، زرشک ، کرکو ، گون ، درمنه ، انواع گرامینه.  این منطقه مرز ایران و ترکمنستان در ارتفاعات کپ داغ از دل منطقه ای وسیع و کوهستانی میگذرد که دارای غنی ترین پوشش جنگلی اورسی می باشد. این منطقه قبل از انقلاب اسلامی بعنوان پارک ملی مورد حفاظت قرار می گرفته و متاسفانه بعد از حد دامدارن محلی بصورت منطقه حفاظت شده مورد حفاظت قرار گرفته است.                                        

زیستگاههای عمده حیات وحش استان عبارتند از : مناطق شکار و تیراندازی ممنوع زیستگاه حیدری ، ( شمال شهرستان نیشابور ) ، زیستگاه رئیسی ( جنوب شهرستان نیشابور ) ، زیستگاه ریوند ( غرب شهرستان سبزوار ) ، زیستگاه سرخس ( شهرستان سرخس ) درونه ، ( جنوبغربی شهرستان سبزوار ) ، نایبند              ( جنوبشرقی شهرستان طبس ) ، زیستگاه وحش سیستان ( کلات نادر ) ، در بادام ( قوچان ) ، نوشیروان و بابا قدرت ، پاسگاههای موجود در ساریگل.                                                                                             

 

 پاسگاه حیات وحش میاندشت

 

موقعیت : جونبغربی شهرستان بجنورد ، بخش جاجرم.

وضعیت : کویری ، بیابانی.

مساحت : 56 هزار هکتار.

تاریخ حفاظت : 20/9/1352

صفات ویژه حفاظتی : یوزپلنگ ، آهو ، هوبره ، گیاهان کویری.

پوشش گیاهی : گز ، ناغ ، قیچ ، اسکنبییل ، درمنه ، انواع گرامینه ، گیاهان یکساله خاص مناطق کویری و بیابانی و نواحی خشک.                                                                                                                 

حیات وحش : آهو ، یوزپلنگ ، گرگ ، روباه ، کفتار ، گربه شنی ، سنجاب زمینی ، خرگوش ، پایکا ، جربیل و انواع جوندگان.                                                                                                                        

پرندگان : پرندگان شکاری ، عقابها ف سارگپه ، کرکس ، انواع لاشخورها ، جغدها ، هما ، سنگ چشمه ها ، سارها ، گنجشک سانان.                                                                                                                

این منطقه تنها پایگته جهت حفظ گونه های با ارزش نظیر یوزپلنگ و آهو در دو بخش شمالی و شمالشرقی کویر مرکزی می باشد.                                                                                                                  

 

سازمان حفاظت محیط زیست : اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان

منطقه حفاظت شده ساريگل

 

منطقه حفاظت شده ساريگل

 

منطقه حفاظت شده ساريگل در شمال خراسان و در 24 كيلومترى شرق اسفراين و در حاشيه جنوبى رشته جبال آلاغ موسوم به شاه جهان قرار گرفته است.

منطقه اى است كوهستانى و داراى تنوع گياهى و جانورى بسيارغنى مى باشد كه بمنظور حفظ نمونه هايى از سيستم هاى اكولوژيك و ذخاير توارثى و جانورى مورد حفاظت قرار گرفته است و در حال حاضر مو رد بازديد و بهره بردارى هاى فرهنگى ، آموزشى و تحقيقاتى علاقمندان و خصوصا دانش پژوهان قرار مى گيرد و براى دوستداران طبيعت مكانى است براى تفرج و تفريح در ايامى از سال.

 

وجود چشم انداز هاى طبيعى و زيبا در حاشيه منطقه و كنار رود خانه سرچشمه و همچنين وجود گونه هاى درختى ارس و جانورى قوچ اوريال ( زيباترين قوچ ايران ) بر ارزشمندى منطقه مورد نظر در جهت بهره بردارى به منظور گذراندن اوقات فراغت افزوده است.

 

تاريخچه

منطقه حفاظت شده ساريگل در سال 1352 و باستناد مصوبه شماره 47 مورخ 2/9/1352 شورايعالى حفاظت محيط زيست بعنوان منطقه شاه جهان تحت حفاظت قرار گرفت و بعد از پيروزى انقلاب شكوهمند اسلامى اين منطقه به منطقه حفاظت شده ساريگل تغيير نام يافت.

در ارديبهشت ماه سال 1362 مراتع منطقه حفاظت شده ساريگل توسط كارشناسان ذيربط مميزى و منطقه اى بعنوان منطقه امن كه چراى احشام در آن ممنوع مى باشد مشخص گرديد.

از آن تاريخ حفاظت همراه با بهره بردارى در حد ظريفيت از منطقه مورد نظر موجب ايجاد منطقه اى با پوشش گياهى مطلوب و گونه هاى جانورى با ارزرش گرديده و محيط بانان اين حافظان هميشگى محيط زيست كشور با حفاظت موثر از اين موهبت الهى زمينه بهره بردارى علمى _ پژوهشى _ تفرجى از محدوده منطقه حفاظت شده ساريگل را فراهم آورده اند.

 

خصوصيات جغرافيايى _ اقليمى

منطقه حفاظت شده ساريگل با وسعتى معادل 28000 هكتار در 24 كيلومترى شرق شهر اسفراين در حاشيه جنوبى رشته جبال آلاغ موسوم به شاه جهان قرار گرفته و عموما كوهستانى است.

 

اين منطقه بين 36/57 تا 47/57 طول شرقى و 55/36 تا 08/37 عرض شمالى قرار دارد. محدوده منطقه حفاظت شده ساريگل شمالا از  اتصال جاده مالروايزى به نوشيروان با رودخانه سرچشمه به طرف شرق تا اتصال جاده مالرو ترخه يورد ( قله كركز ) در دره اردقان به رودخانه سرچشمه.

 

شرقا از اتصال جاده مالرو و ترخه یورد در امتداد دره شاه وند تا تقاطع با دره کولی و همین راستا تا اتصال دره های ساریگل و دره بال اندروکاج تا دهنه اجاق. ساریگل و دره تندره و دره بال اندرو کج دره تا دهنه اجاق. جنوب آن از دهنه اجاق بطرف غرب تا قریه ایزی.غرب آن از قریه ایزی بسمت نوشیروان و از آنجا تا اتصال با رودخانه سرچشمه.

 

جانوران با ارزش منطقه پستانداران

شامل : قوچ و میش اوریال ( زیبا ترین قوچ وحشی ایران ) که به فراوانی در این منطقه زیست می نماید. کل و بز، گرگ ، کفتار ، روباه ، شغال ، خوک وحشی ، تشی ، خرگوش ، سمور سنگی ، زردبر، سنجاب زمینی ، خرگوش ، موش ، گربه جنگلی و انواع جوندگان کوچک.

 

پرندگان

کبک ، کبک دری انواع پرندگان شکاری ، جغدها ، عقابها ، هما ، کرکس ، کبوتر ، سنگ چشم چکاوکها ، سسک ها ، گنجشک سانان ، کلاغها ، سهره ها ، سارها و توکا ها.

 

خزندگان

شامل : مارها و سوسمارها.

مارها شامل : افعی ، کفچه مار ، مار جعفری ، مار شاخدار ( گونه های سمی ) مارهای نیمه سمی ، افعی پلنگی ، آلوسر ، یله مار ، تیر مار ، تیر مار خراسانی.

 

 جوامع گیاهی

شامل : جنگهای اورس و کرکو ، بید وحشی ، زالزالک و گیاهان یکساله مرتعی ، گیاهان دارویی.

 

سازمان حفاظت محیط زیست : اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان

چند خبر

کشف سرنخ تکامل گیاهان در فسیل فضولات دایناسور توسط یک پژوهشگر ایرانی

 

پژوهشگر ایرانی دانشگاه«پنجاب» هند با همکاری محققانی از هند و سوئدبا کشف قدیمی ترین بقایای گیاهان علفی در فسیل فضولات بر جای مانده از گونه ای ازدایناسور با قدمتی حدود 67 میلیون سال به سرنخهای جدیدی در بررسی سیر تکامل گیاهان وذایناسورها دست یافت که تحقیقات در زمینه روند تکامل گیاهان و دایناسورها را وارد مسیری جدید میکند.به گزارش ایسنا،یافته علمی جالب توجه دکتر حبیب علی محمدیان –دانش آموخته ایرانی دکترای زمین شناسی  و پژوهشگر مرکز مطالعات پیشرفته زمین شناسی دانشگاه «پنجاب» هند-که با همکاری پروفسور «آشوک ساهنی»دانشمند برجسته هندی ،واندانا پاراساد از موسسه سنگواره شناسی گیاهی «لاک نو»وكارولينا استرومبرك ازتاریخ طبیعی سوئد حاصل شده اخیرا در مجله علمی معتبر((ساینس)) به چاپ رسیده وبازتاب قابل توجهي در مجامع علمی و خبری جهان داشته است.دکتر علی محمدیان و همکارانش با بررسی فسیل فضولات بر جای مانده از گونه ای دایناسور گیاهخوار گردن دراز که در مناطقی از هند جمع آوری شده ،توانسته اند وجود گونه هایی از علف در حدود 67 میلیون سال پیش را اثبات کنند،بدین ترتیب مشخص شد که علفها بخشی از غذای دایناسورها را در آن زمان تشکیل میدادند .این علفها از گونه های گیاهی بودند که دانشمندان تصور نمیکردند در آن دوران بر روی زمین رشد کرده باشند.

 

 

تخم مرغی غنی شده با ریزمغذی ها در کشور تولید شد.

 

با تلاش یک دانشجوی دکترای تخصصی بیماری های طیور دانشگاه تهران امکان تولید انبوه تخم مرغهای غنی شده از ویتامینEوسلنیوم و سایر ریزمغزی ها با مصارف عمومی ودرمانی و قابلیت تامین ریزمغذی های مورد نیاز بدن و کاهش خطر ابتلا به بیماری ها در کشور فراهم شد.

 

دکتر آرش قلیان چی لنگرودی ،مجری این طرح در گفت و گو با ایسنا ،اظهار کرد :تخم مرغهای غنی شده در چهار نمونه غنی شده با «سلنیوم وویتامینE»،با «اسید فولیک»،با «ید»و با «روی» تولید و جهت تایید نهایی به آزمایشگاه های معتبر داخلی و خارجی ارائه شده اند.

 

نتایج تستهای انجام شده بر روی تخم مرغ غنی شده با سلنیوم و ویتامینE که از آزمایشگاه «یوروفین»در آلمان واصل شده، نشان داده که میزان سلنیوم موجود در این تخم مرغ  سه برابر و میزان ویتامینEآن حدود هشت برابر افزایش یافته است که در حال حاضر در انتظار دریافت پاسخ تست سایر تخم مرغها شده و کسب مجوز لازم از سوی سازمان دامپزشکی کشور برای تولید انبوه آنها هستیم.وی با ابراز امیدواری به این که نخستین تخم مرغهای غنی شده با ویتامینEو سلنیوم سال آینده در کشور عرضه شود،خاطر نشان کرد:تخم مرغهای غنی شده مصرف طبی و عمومی داشته و از نظر قیمت،تفاوت چندانی با تخم مرغهای معمولی ندارد.

 

این پژوهشگر درباره روش تولید گفت:تولید این تخم مرغها با تغییر در جیره غذایی مرغها و اضافه کردن مواد آلی به آنها و متعادل کردن مواد معدنی جیره به منظور جلوگیری از تداخل مواد مغذی آن انجام شده که مرغها باید به مدت دو ماه از این جیره غذایی استفاده کنند. وی تصریح کرد:در حال حاضر کشورهای پیشرفته به تخم مرغ غنی شده با omega3(اسید چرب) و سایر مواد مغذی نظیر ید ،ویتامینE ،سلنیوم،لوتئین،روی واسید فولیک روی آورده هند که این محصولات اغلب در اروپا و آمریکا به مصرف کنندگان عرضه میشود.وی درباره ارزش غذایی تخم مرغ غنی شده با سلنیوم و ویتامینEاظهار کرد:ویتامین Eکه در بدن تولید نشده و عمدتا ً باید از طریق مواد مصرفی وارد بدن شود،به عنوان یکی از قویترین آنتی اکسیدانها از اثرات مضر رادیکالهای آزاد و متابولیتهای سمی جلوگیری کرده است و در محافظت از بدن در برابر سرطان (به ویژه سرطان سینه و ریه)پیری و بیماری های قلبی و عروق ،دیابت ،ارتواسکلروزیس ،تقویت سیستم ایمنی بدن و تولید مثل و غیره اثر مثبت دارد.

 

 

ماهی های قرمز ناقل بیماری هستند.

 

کارشناسان زیست محیطی و سازمان دامپزشکی کشور اعلام کرد :ماهی های قرمز ناقل بیماری اند.

در آستانه ی فرا رسیدن عید نوروز و شروع فصل خرید و فروش ماهی کارشناسان زیست محیطی و سازمان دامپزشکی کشور اعلام کرد:ماهیهای قرمز به علت رعایت نکردن شرایط بهداشتی در زمان عرضه میتواند مخاطرات انسانی و زیست محیطی و بروز بیماریهای مشترک آبزیان به ویژه ماهی قرمز را همراه داشته باشد.

 

به گزارش واحد مرکزی خبر ، بیماری پیسوریا زیس وسل پوستی ازجمله بیماری هایی است که از ماهی قرمز ، لاکپشت ومار آبی به انسان منتقل میشود . این بیماری در مراحل اولیه قابل تشخیص نیست و درمراحل پیشرفته درمان ناپذیر وگاهی کشنده است .

 

تهیه کننده : خانم نوشین عبدالله پور

معرفى دكتر هدايت تاجبخش

 

معرفى دكتر هدايت تاجبخش ( پدر تاكسيدرمى ايران )

 

احتمالا بسيارى از شما حيوانات خشك شده يا تاكسيدرمى شده را بر ديوار منازل يا موزه‌هاى حيات وحش تماشا كرده‌ايد. اما تا به حال فكر كرده‌ايد كه اين مجسمه‌هاى زيبا و به ظاهر واقعى چه مراحلى را طى مى‌ كنند يا اصلا چه كسى آنها را با اين مهارت و هنرمندى به اين صورت در آورده تا سال‌ها همچون شى زينتى در معرض نمايش گذاشته شوند؟

دكتر هدايت تاجبخش از اولين پايه‌گذاران فن تاكسيدرمى در ايران است. وى در سال 1319 در تهران متولد شد و تحصيلات خود را در رشته تاكسيدرمى با درجه دكترى و با موضوع بافت‌شناسى حيوانات وحشى از آمريكا دريافت كرد و هم اكنون در كارگاه تاكسيدرمى موزه طبيعت و حيات وحش ايران واقع در منطقه دارآباد تهران مشغول به كار است.

تاكسيدرمى مركب از دو واژه يونانى تاكسيز (taxis) به معنى آراستن و درما (Derma) به معنى پوست است و در واقع فن و هنرى، در زمينه پوست آرايى، پوست آمايى و دركل مجسمه‌سازى حيوانات مرده يا شكارى به شمار مي‌آيد.

 

نخستين گام‌هاى تاكسيدرمى براى بازسازى پرندگان در قرن هفدهم در هلند صورت گرفته و امروزه قديمى ترين گونه تاكسيدرمى شده موجود يك كرگدن است كه در موزه جانور‌شناسى فلورانس ايتاليا نگهدارى مى ‌شود. در اين تاكسيدرمى جانوران با تشكيل موزه جانور‌شناسى دانشكده كشاورزى كرج و به همت شادروان جلال افشار شكل گرفت.

 

از نيمه دهه 1320 ه.ش به بعد نيز موزه دانشكده علوم دانشگاه تهران (موزه فاطمى) و بخش جانور‌شناسى موسسه تحقيقات آفات و بيمارى‌هاى گياهى از پيشگامان تاكسيدرمى جانوران در ايران و ادامه دهنده راه افشار بودند. بعد از تاسيس سازمان محيط زيست، هدايت تاجبخش در سال 1347 با اتكا به روش‌هاى نوين علمى به اين امر مبادرت كرد و تا به امروز، تنها موسسه مجاز ايران براى انجام تاكسيدرمى حيوانات است. وى كه به اين فن عشق مى ‌ورزد و تمام سعى اش را براى تداوم حرفه‌اى آن در ايران انجام مى ‌دهد ،  دليل روى آوردن خود را به تاكسيدرمى حيوانات چنين بيان مى ‌كند: «توجه به طبيعت و شكار از قديم در خانواده ‌ما وجود داشت و از آنجا كه ما يكى از خاندان‌هاى مربوط به قاجار هستيم، شكار كردن به عنوان تفريح و سرگرمى در ميان افراد خانواده دنبال مى ‌شد. من و برادرم از دوران ن�